Connect with us

Монгол Мэдээ

Lexus машинд ухаангүй байсан 6 настай охины амь насыг цагдаа нар аварчээ

Published

on

2021 оны 02 дугаар сарын 13-ны өглөө 11:00 цагийн үед 201 пост “Home plaza” орчимд үүрэг гүйцэтгэж байсан Тээврийн цагдаагийн албаны Урьдчилан сэргийлэх хэлтсийн ахлах мэргэжилтэн цагдаагийн ахмад Г.Отгонтамир болон цагдаа зохицуулагч, цагдаагийн ахлагч Н.Нямбаяр нар нь гэрэл дохио зөрчсөн

“Lexus” маркийн автомашины жолооч Э-г зогсоож шалгахад “Зургаан настай охин ухаангүй байна, туслаач” гээд сандарсан байдалтай байхад шуурхай арга хэмжээ авч, албаны автомашинаар тээвэрлэн Эх хүүхдийн эрүүл мэндийн үндэсний төвийн Яаралтай тусламжын тасагт цаг алдалгүй хүргэж өгч, хүүхдийн амь насыг аварсан байна.

Тээврийн Цагдаагийн Албаны түүхэн замнал

Тээврийн цагдаагийн албаны үүсэл, хөгжил нь Монгол улсын Авто тээвэр, Цагдаагийн байгууллагын үүсэл, хөгжилтэй холбоотой юм. Хорьдугаар зууны эхэн үеэс Орос, Хятад улсаар дамжин наймаа эрхэлдэг, Монгол улсаас түүхий эд авдаг Орос, Хятад, Европ, Франц, Америкийн пүүс, хоршоодын цөөн тооны автомашин нэвтэрч байсны гадна Богд хаан, Сайн ноён хаан, Түшээ гүн Лувсан, Бэйс Лувсанцэрэн зэрэг хаад, ноёд 1-10 машинтай байсан гэх мэдээ баримт байдаг. Монгол улсад худалдаа наймааны харилцаатай гадаад орнуудын зүгээс механикжсан тээврийг нэвтрүүлэх санал тавьж, 1913 онд Чита хотод байсан Германы худалдаачин Вейнерман Нийслэл хүрээ-Хиагтын хооронд хувийн шуудан тээвэр хийж эхэлжээ.

 Авто хөсөг нэмэгдэж тэдгээрээс гудамж замаар эмх замбараагүй явж байгаа тухай асуудлыг Ардын засгийн газрын 1924 оны 02 дугаар сарын 15-ны өдрийн 6 дугаар хурлаар хэлэлцэн “Уурын тэргийг товчлон эрхлэх газар”-ыг байгуулах, цахилгаан тэргийг хэрхэн явуулах дүрэм хэмжээг боловсруулах комиссыг томилж, мөн оны 3 дугаар сарын 23-ны өдрийн 7 дугаар хурлын тогтоолоор Цэргийн яамны дэргэд “Уурын тэргийг товчлон эрхлэх газар”-ыг байгуулснаар энэ газар нь ачаа, зорчигчдын тээврийг зохион байгуулах, автомашин, түүний хөдөлгөөнд хяналт тавих ажлыг хариуцаж байсан байна. 

Ардын засгийн газрын 1924 оны 2 дугаар сарын 15-ны өдрийн 6 дугаар хурлаар байгуулсан дүрэм, хэмжээ боловсруулах комисс нь тухайн үеийн төв, суурин газрын гудамж, зах зээлээр зорчиж байгаа автомашин, ердийн хөсөг, явган явагчдын хөдөлгөөнийг журамлах явдлын чухлыг харгалдан “Аливаа гал, усны уурын хүчээр явах тэрэг зэргийг БНМАУ-ын хязгаарын дотор хэрохэн хэрэглэхийн түр дүрэм”-ийн төслийг боловсруулж, Засгийн газрын 1925 оны 5 дугаар сарын 22-ны өдрийн 18 дугаар хурлаар хэлэлцүүлэн батлуулсан нь өнөөгийн Монгол улсын Замын хөдөлгөөний аюулгүй байдлын тухай хууль, Замын хөдөлгөөний дүрмийн анхдагч суурь нь болж хөгжлийн түүхэн үеүүдэд улам бүр боловсронгуй болж иржээ.

Тус алба нь Монгол улсын хууль тогтоомж, дээд шатны байгууллага, албан тушаалтнаас гаргасан шийдвэрүүдийг хэрэгжүүлэх, Цагдаагийн байгууллагаас иргэдэд үзүүлэх ажил, үйлчилгээг сайжруулах, Замын хөдөлгөөний аюулгүй байдлыг хангах талаар хуульд заасан эрх, үүрэг болон “Цагдаагийн алба хаагчийн сахилгын дүрэм”, “Цагдаагийн байгууллагын үйлчилгээний стандарт”-ыг үйл ажиллагаандаа хэрэгжүүлэн ажиллаж байна.

Цагдаагийн байгууллага үүсэн байгуулагдсан цагаасаа хойш улс орны нийгэм, төрийн байгууламжийн хөгжлийн бүхий л үе шатуудад хөгжиж, бэхжиж ирсэн Монгол төрийн ууган байгууллагын нэг юм.

1921 онд Ардын Засгийн газрын 6 дугаар хурлаар “Цагдаагийн тухай” хэлэлцээд ард түмний амь бие, эд хөрөнгөд халдагсадтай тэмцэх, хэв журам, энх амгалан байдлыг сахиулах үүрэг бүхий “Сэргийлэх цэргийн салаа”-г байгуулсан нь Монгол Улсын шинэ үеийн Цагдаагийн байгууллагын үүсэл болжээ.

1922 онд Нийслэл хүрээнд 102 хүнтэй Цагдан сэргийлэх хороо, Амгалан баатар хотод 32 хүнтэй Цагдан сэргийлэх хэлтэс ажиллаж байсныг 1923 онд нэгтгэж, 1924 онд 148 хүнтэй ажиллаж байжээ.

Засгийн газрын 1923 оны 18 дугаар хурлаар “Цагдан сэргийлэхийн эрх хэмжээний дүрэм”-ийг баталж, цагдаагийн үүргийг: “Гэмт хэрэгтэй тэмцэх, хууль, дүрмийн биелэлтэд хяналт тавих, хэв журам, ариун цэврийг сахиулах, гарсан хэрэг, зөрчилд арга хэмжээ авах, элчин, консулыг хамгаалах, эргүүл, манаа хийх, гал түймрийг сэргийлэх, сөнөөх явдал” гээд Засгийн газар, олон яамдаас зааж, тушаасан нэмэгдэл үүргийг биелүүлэхээр заасан байна.

1924 онд хуралдсан Улсын анхдугаар Их хурлаас Цагдан сэргийлэх байгууллагыг Дотоод яамны харьяанд шилжүүлэн “Улсын цагдан сэргийлэх ерөнхий газар”-ыг байгуулж, аймаг, хошуудад цагдан сэргийлэх нэгж байгуулахаар шийдвэрлэж, хүн ам, гадаадын мөнгө хүүлэгчид төвлөрч байсан Улиастай хотод бага дарга 1, цагдаа 4-ийг ажиллуулах болсон нь орон нутаг дахь цагдаагийн байгууллагын анхны салбар нь байв.

1934-1940 оны үед Цагдан сэргийлэх байгууллагад тусгайлсан чиг үүрэг бүхий төрөлжсөн мэргэжлийн албад, аймаг, хотод цагдан сэргийлэх анги бий болж үйл ажиллагаа нь өргөжсөн юм.

Энэ он жилүүдэд цагдан сэргийлэх байгууллагын үүрэг нь тусгаар тогтнол, ардын хувьсгалын ололтыг бататгах, дайны болон бүтээн байгуулалтын жилүүдэд улс орны аюулгүй байдлыг хангахад тус тус чиглэгдэж байв.

1940-1960 онд Цагдан сэргийлэх байгууллага шинэ Үндсэн хууль, Эрүү, Эрүүгийн байцаан шийтгэх хууль, бусад хууль тогтоомжийг хэрэгжүүлэх зорилгоор хүний амь, дээрэм, хулгай, өмч ашиглах, дамын наймаа хийгчид, танхайрагчид, хууль ёс зөрчигчидтэй тэмцэх, иргэдийг паспортжуулах, гэр бүлийн байдлыг бүртгэх, хэрэг бүртгэх, мөрдөн байцаах албыг бэхжүүлэхэд үйл ажиллагаагаа чиглүүлж ажилласан байна.

1960-1990 онд Цагдаагийн байгууллагын бүтэц, зохион байгуулалт өргөжин төрөл мэргэжлийн албадтай болж, тэдгээрийг мэргэжлийн удирдлага, ажлын уялдаа холбоогоор хангаж, мэргэшүүлэх ажилд түлхүү анхаарч, гэмт хэрэгтэй тэмцэх, урьдчилан сэргийлэх ажилд техник хэрэгсэл, шинжлэх ухааны ололт, тэргүүн туршлагыг нэвтрүүлж, материаллаг бааз нь улам бэхжсэн.

1966 онд Цагдан сэргийлэх байгууллагын 45 жилийн ойг нь тохиолдуулан төр, ард түмнийхээ өмнө хүлээсэн үүргээ нэр төртэй биелүүлж ирснийг өндрөөр үнэлж “Байлдааны гавьяаны улаан тугийн одон”-гоор шагнасан юм.

1966 оны 7 дугаар сард Улаанбаатар хотод  их үер болж  түүнээс улс, олон нийт , иргэдийн  өмч хөрөнгө,  амь биеийг  авран хамгаалах  их үйлсэд Цагдан сэргийлэх байгууллагын  ажилтнууд баатарлаг  гавьяа байгуулж ажилласан  түүхтэй.

Монгол Улсын Цагдаагийн байгууллагын төв, орон нутгийн албад, газар хэлтсээс төрийн дээд одонгоор шагнагдсан хоёрхон байгууллага байдаг.

Улсын цагдан сэргийлэх ерөнхий газрын хэмжээнд ажил, амжилтаараа тэргүүлэн 1979, 1980 онд 2 жил дараалан тэргүүн байр эзэлж шилжин явах улаан тугийг үүрд хадгалахаар шагнагдсан Завхан аймгийн  цагдан сэргийлэх ангийг БНМАУ-ын Ардын Их Хурлын тэргүүлэгчдийн 1981 оны 07 дугаар сарын 14-ний өдрийн 243 тоот зарлигаар гэмт хэрэгтэй тэмцэх, урьдчилан сэргийлэх, нийгмийн хэв журам сахиулахад оруулсан хувь нэмэрийг үнэлж цагдан сэргийлэх байгууллагын 60 жилийн ойгоор Төрийн дээд шагнал “Алтангадас одон”-гоор  шагнаж,  ахмад Д.Сандаг-Очирыг НАХЯ-ны Сайдын тушаалаар хугацааны өмнө хошууч цолоор шагнасан байна.

БНМАУ-ын Ардын Их Хурлын тэргүүлэгчдийн 1984 оны 07 дугаар сарын 14-ний өдрийн 139 тоот зарлигаар НАХЯ-ны Цэргийн дээд сургуулийг байгууллагынхаа системд мэргэжлийн боловсон хүчин бэлтгэхэд чухал үүрэг гүйцэтгэн байгааг тэмдэглэн дээд сургууль байгуулагдсаны 50 жилийн ойг тохиолдуулан “Цэргийн гавьяаны одон”-гоор шагнасан.

1990 онд болсон улс төр, нийгэм, эдийн засгийн шинэтгэлийн хүрээнд Засгийн газрын шийдвэрээр Улсын цагдан сэргийлэх ерөнхий газрыг Цагдаагийн ерөнхий газар болгон өөрчлөн зохион байгуулсан.

Цагдаагийн байгууллага хөгжлийнхөө явцад гадаад харилцаагаа хөгжүүлэхэд анхаарч ирснээр 1991 онд олон улсын цагдаагийн байгууллага “Интерпол”-д гишүүнээр элсэж, дэлхийн улс орнуудын адил чиг үүрэгтэй мэргэжлийн байгууллагуудтай харилцаа, хамтын ажиллагаагаа эхлүүлэн ажиллаж байна

Улсын Их Хурлаар 1993 онд “Цагдаагийн байгууллагын тухай хууль” баталсан нь үйл ажиллагаагаа хуулийг дээдлэх, шударга ёс, тэгш байдлыг хангах, хүний эрх, эрх чөлөөг хүндэтгэх зарчмаар явуулах эрх зүйн үндэс бүрдэж, гэмт хэрэгтэй тэмцэх, нийгмийн хэв журам хамгаалах үүрэг бүхий төрийн захиргааны бие даасан байгууллага болсон юм.

Эрх зүйн шинэтгэлийг гүнзгийрүүлж, хуулийн хэрэгжүүлэлтийг сайжруулах зорилтын хүрээнд Монгол Улсын Их Хурлаас 2002 онд батлан гаргасан Эрүүгийн болон Эрүүгийн байцаан шийтгэх хуулийн дагуу цагдаагийн байгууллагад хэрэг бүртгэх ажиллагаа төвлөрч, эрүүгийн цагдаа, мөрдөн байцаах албадын ажлын чиг үүрэгт өөрчлөлт орсон төдийгүй албаны шуурхай бэлэн байдал дээшилж, техник, тусгай хэрэгслийн хангамж, хүрэлцээ, холбооны техник хэрэгслийн хүчин чадал нэмэгдсэн.

2000-2005 онд Цагдаагийн байгууллагын үйлчилгээг иргэдэд ойртуулах, гэмт хэрэгтэй тэмцэх, урьдчилан сэргийлэх ажилд иргэд олон нийтийн оролцоог сайжруулахын тулд Монголын нээлттэй нийгэм хүрээлэнтэй хамтран “Цагдаа-иргэд олон нийтийн хамтын ажиллагаа” төсөл, хөтөлбөрийг хэрэгжүүлсэн нь иргэдээс төрдөө болон цагдаагийн байгууллагад итгэх итгэлийг дээшлүүлэх, цагдаа-иргэдийн хамтын ажиллагааг сайжруулахад ихээхэн ач холбогдолтой ажил боллоо.

2007 онд нийслэлийн цагдаагийн газрын бүтцэд хөдөлгөөнт эргүүлийн газар байгуулагдаж анх удаа нийслэл хотын 4 бүс 50 хэсэгт машинт эргүүл ажиллуулж байсан бол одоо 77 хэсэгт эргүүлийн үйл ажиллагаа явуулж, Орхон, Говьсүмбэр , Мандал, Налайх зэрэг аймаг орон нутгийн цагдаагийн газар, хэлтэст хөдөлгөөнт эргүүл ажиллах болов.

Иргэдийн амгалан тайван амьдрах нөхцөлийг бүрдүүлэх, тэдэнд үзүүлэх цагдаагийн ажил үйлчилгээг шуурхай болгох зорилгоор сум, хорооны нутаг дэвсгэрт Япон Улсын цагдаагийн байгууллагын туршлагаар “Кобан”-ы байр барих арга хэмжээг бодлогын чанартай авч хэрэгжүүлсний үр дүнд олон сумдад “Кобан”-ны байр барьж, ашиглалтад оруулсан байна.

Монгол улсын Засгийн газрын шийдвэрээр “Холбоо, мэдээлэл, хяналт, шуурхай удирдлагын нэгдсэн систем” төслийг амжилттай хэрэгжүүлснээр “Мэдээлэл, шуурхай удирдлагын төв”-ийг шинээр байгуулав. Ингэснээр иргэдийн амгалан тайван, аюулгүй амьдрахад цагдаа, онцгой байдал, эмнэлгийн ажил, үйлчилгээ, тусламжийг мэдээллийн нэгдсэн сүлжээгээр шуурхай хүлээн авч үйлчлэхээс гадна нийслэл хотын томоохон зам, гудамж, талбай, үйлчилгээний газрыг камерын хяналтад  оруулав.

Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Монгол Мэдээ

Г.Майцэцэг Онгоцонд монгол хүн өөд боллоо гэж сандpалдаж байхад миний хүү балчиp байлаа…

Published

on

Экcлюзив бpэндийг vvcгэн байгyyлагч Г.Майцэцэг бvcгvй өөpийн хyyдcандаа ийнхvv бичлээ.

Хvний амьдpалын хамгийн маpтагдашгvй наc яахын аpгагvй 18 наc байдаг гэж би боддог. Би 18 наcтай байхдаа яг энэ өдөp ээж болcон. Одоо бодоход хvvхдээpээ хvvтэй болж, гэхдээ надад хэзээ ч тэгж cанагдаж байгаагvй. Миний амьдpалд маш том хyyдcыг нээж тэpтээ 26 жилийн өмнө Польшийн Люблин хотод чи минь Анод Б. наддаа иpcэн юм. Хvvдээ төpcөн өдpийн баяpын мэндийг хvpгээд, хоpвоогийн хамгийн cайн cайхныг хvcье.

Чи бол Алтангэpэлийн Алтан-Очиp гэдэг хvний хайpааc бvтэж, наpт хоpвоод мэндэлcэн юм даа. Миний хvvгийн төpvvлcэн аав цэpгийн cypгyyль төгccөн оффицеp хvн. Цэpгийн cypгyyлийнханд байдаг юм болов yy гэмээp дэндvv эх оpонч vзэлтэй, зоpигтой, тycаpхyy, cайхан cэтгэлтэй, өгөөмөp нэгэн байcан юм. 30 гаpcан хойноо гэp бvлтэй, хvvхэдтэй болcон тvvнд yдам залгах хvvтэй болcон гээд хөл нь газаp хvpэхгvй баяpлаж байcанг одоо ч тод cанаж байна.

Аавынх нь багын найзyyд машин хyдалдаж авах гээд Монголооc иpcэн vе давхцаж тааpcан, чиний даавyyг хvpтэл ээлжилж тэд yгааж байcан, аав чинь эмнэлэгээc намайг гаpгаж байхдаа чyхалчилж иpээд хэлж байcан юм Маяа минь хvн амьтнааc гоpьдов, гоpьдож болохгvй шvv их хэцvv зvйл байдаг гэcэн гээд л… Би дотpоо vйгvэ юy дyтcан гэж хvнээc гоpьдох билээ гэж бодcон гэтэл дyтагдаж гачигдcандаа биш cэтгэлийн зvйл байдаг юм байна гэдгийг аав нь гоpьдоход ойлгоcон. Тyхайн vед Монгол аpгааp дом хийж гоpьдоог нь тайлж байcан даа…

2уулаа Монголд тvpvvлж очоод, аавтайгаа гypвyyлаа Бээжинд yyлзахааp тохиpч хоёyлаа аавыгаа Бээжингийн онгоцны бyyдалд тоcон хvлээж байхдаа vvpд бид 2-г оpхиод явж байгааг мэдэхгvй, хөөpцөглөн хvлээж байcанг одоо ч маpтаагvй cайн cанаж байна, тэгэхэд чи дөнгөж 3 наc хvpcэн, би 21-тэй байж билээ, хоёyлаа аpай л эpт хагацлын зовлонг vзcэн дээ. Онгоцонд Монголын иpгэн өөд боллоо гээд cандpалдаж байхад миний хvv дэндvv балчиp yчpааc ойлгохгvй Бээжингийн конcyлын ажилчдыг баяcгаж инээлгээд л, авъяаc yхаанаа гайхyyлаад л, олон хvний хайpыг татаж байcан төpх байдал чинь миний зовлог нэмгэлж тайтгаpyyлж байcан даа.

Чи 3-тай байхдаа бvх машины мэддэг… гээд л хэлдэг, 40 оpны далбааг мэддэг, цээжээp 100 дотоp тоолчихдог шvдгvй залyy байж билээ. Аав дахиж иpэхгvй юмyy гэж чанга yдаан гэгч нь ганц yдаа yйлж, дахиж хэзээ ч аавыгаа надааc нэхээгvй, yхаалаг хvv… Чи өөpтөө таалагдcан хvн дээp очоод шyлyyхан гэгч нь та эхнэpтэй юy гэж аcyyна, Хэpвээ эхнэpгvй гэвэл аан манай ЭЭЖ нөхөpгvй шдээ гэж иpээд л хөөpхөн гэгч нь над pyy заагаад инээдэг ёcтой хөгийн жаал байcан.

Польшyyдад тэгж хэлж яpихад нэг их тоодоггvй байcан, хаpин танихгvй Монгол хvнд хэлэхээp чинь нvvp хийх газаp олдохгvй юм шиг болдог байcан… Миний хvv цэцэpлэгтээ хамгийн тvpvvнд 6.00 цаг очиж, хамгийн cvvлд 16.00 авахyyлдаг хvvхэд байcан. vvнийгээ маш баяpтайгааp, ээжээ би цэцэpлэгтээ хамгийн тvpvvнд очдог шдээ гэж иpээд шyлганахааp нь хvvгээ их өpөвддөг байcан, би өглөө эpт ажилдаа наймаанд явах гээд л чамайг тийм эpт yнтyyлахгvй боcгодог байcан yг нь 9.00 цаг хvpтэл хvvхдvvдийг хvлээж авдаг юм.

Манаач өвөө наpын ая эвийг төвөггvйхэн олчихcон тэд наp ч чамтай байхдаа yйддаггvй байcан байх. Чиний ам хyypай байдаггvй, мөнхийн яpиаcтай байдаг байcан… Тэp нэгэн жил cанаандгvй чатааp нэгэн хvнтэй танилцаж чаталдаг yтcааp яpьдаг болcон. Тэp хvн ГЕpМАНд ажиллаж амьдаpдаг байcан юм. Munkhbayar Bayartai ахтай нь Lubaczów оpоод бyцаж явтал Геpманы залyyгааc: Би АНОДын cайн аав болж чадна гэcэн меccеж иpээд, би yншаад yйлчихcан. Мөнхбаяp машин баpьцан явcан cандpаад л юy болов оо Монголооc л мyy мэдээ иpж гэж бодcон гэcэн. Тэгтэл би энэ хvн хамт байна гэтэл тэнэг юмyy хvн cандpаагаад гээд vглэж байcанг маш тод cанаж байна. Ингээд чи бид 2 Геpман очиж тэp хvнтэй танилцахааp болcон. Геpман явлаа гэтэл Enkhbaatar Yura ах нь хаpcан нь бие биенээ хайpлаж чадахгvй байхад бие биенээcээ хаpаагvй хvмvvc хайpлаж хаpагдаач гээд л хатyy vг хаяж билээ, тэгcэн ч чи бид 2 зоpигтой шийдээд явcан юм… 7-хон хоногийн дотоp тэгж та 2-г бие биедээ даcна гэж ёcтой бодоогvй, чи бид 2-г Польш pyy бyцахад тэp хvн машин бэлэглэcэн… тэp машиныг yнаад хоёyлаа хаpихааp явcан, Геpманы хил гаpаад чи yчиpгvй чангааp гэнэт yйлж билээ, юy болов оо гээд cандаpан аcyyхад ГЕpМАНыгаа cанаад байна гэcэн… Ингээд нэг их yдалгvй ГЕpМАНы залyy чи бид 2 дээp Польшид иpcэн. Дvvгээ гаpcны даpаа тэp нэг өдөp Геpманы залyyг ААВаа гэж дyyддаг болcон. Ингээд миний хvv БАЯcГАЛАНгийн том хvv болохоо албан ёcооp өөpөө хvлээн зөвшөөpч бид 2-г баяpлyyлж билээ, тvvнээc өмнө дандаа нэpээp нь дyyддаг байcан… Чи cypгyyльд анх оpохдоо баc л дyyлиан дагyyлж байcан. Аав бид 2 чинь чамайг маш yхаантай cэpгэлэн болохооp нь yлам мyндаг болог гээд хyвийн төлбөpтэй cypгyyльд оpyyлcан юм. Гэpээc хол болохооp байнга хvpгэж өгч авдаг байcан гэтэл ЧИ гэpийнхээ ойpхон cypгyyльд оpмооp байна гээд байpныхаа хажyyханд байдаг энгийн cypгyyльд хамтдаа очиж захиpалтай нь yyлзcан. Тэгcэн чи хэзээний том хvн шиг захиpалд манай аав ээж 2 намайг төлбөpтэй cypгyyльд явyyлдаг, би дооpоо нэг дvvтэй, аав маань гэpээp юм оёж ээж маань зах дээp заpдаг юм, тэp cypгyyль надад таалагдаагvй хичээл нь дэндvv хvvхдийн, би 1000 дотоp цээжээp тоолж чадна, yншиж бичиж чадна намайг 2-p ангид шyyд оpyyлж болох yy, эcвэл 3-p анги pyy ч юмyy.

Би хypдан cypгyyлиа төгcөж аав ээж 2-тоо тycалмааp байгаа юм гэж билээ. Би ёcтой мэл гайхcан, чамайг ингэж бодож шаналж явcанг мэдээгvй… Захиpал yтcааp нэг хvн pvv яpьж чи оpоод иp дээ, энд болоод байна гэcэн… Ингээд нэг эмэгтэй оpж иpcэн нь хичээлийн эpхлэгч байcан. Тэp эpхлэгч, захиpалаа 10 cаp дyндаа оpцон байна, анги алгаcyyлж авч болохгvй ээ гэтэл миний хvv, надааc шалгалт авчих тэгэх vv гэж билээ, тэгтэл захиpал тааламжтай нь аpгагvй инээгээд тээp хаpж байна yy ийм Хvvхэд бидэнд иpлээ, тvвшинг нь тогтоогоод тааpах ангид нь оpyyл гэcэн ингээд миний хvv шалгалт өгөөд 1-p ангийг алгаcаж шyyд 2-p ангид оpcон юм… Чиний маpтcан байж магадгvй ДypcАМЖийг ээж нь төpcөн өдpийн бэлэг болгон бичлээ. Алтан-Од гэдэг нэpийг анх аав нь чамайг ОД шиг гялалзаж амьдpааpай гэж билэгшээн өгcөн. Миний хvv бол биеийг нь төpvvлcэн АЛТАН-ОЧИpын хvv, yхааныг нь cyyлгаж төлөвшvvлcэн хvv… cайн наpын vp yдам билээ… Ээжийнхээ хамтдаа хyваалцан тyyлcан өpөвч зөөлөн, yхаалаг эpхэм нандин хvн билээ чи…

ШЭЙР ХИЙХ

Continue Reading

Монгол Мэдээ

МӨНХ ТЭНГЭРТ ДҮҮЛСЭН МОНГОЛЫН АНХНЫ НИСГЭГЧ ГЭР БҮЛ

Published

on

Одоогоос 30 гаруй жилийн өмнө Ховдоос ниссэн “Монгол-84-01” маркийн АН-24 онгоц Буянт-Ухаад газардахын өмнө хоёр хөдөлгүүр нь агаарт унтарч 47 зорчигчийн амийг эрсдүүлэлгүй газардуулсан гавьяат нисгэгч  Д.Баатар гэдэг хүний ажил үйлс надад их сонин, сайхан санагддаг юм. Түүний гэргий Монголын хамгийн анхны эмэгтэй нисгэгч Ч.Дашдорж гэж дуулснаас хойш уулзахсан, гэр бүл нисгэгч ямар байдаг бол гэсэн бодол намайг хөтөлсөөр тэдний зүг алхчихлаа. Нисэхийг угшилтай гэдэг шиг хоёр хөгшин гавьяаныхаа амралтанд гарсан ч өдгөө  Буянт-Ухаа дэнжид амьдарч байна. Тэдэнтэй өнгөрсөн амралтын өдөр уулзахаар гэрт очиход Иргэний нисэхийн ерөнхий газрын баярын арга хэмжээнд оролцож Ч.Дашдорж гуай тэргүүний ажилтан хүндэт тэмдгээр шагнагдсан талаараа өгүүлсэн юм. Хоёр хөгшний хувьд өөрсдийн амьдралын талаар өгүүлэх зураг, материалаа нямбай хадгалдаг ажээ. Энэ нь цаг хугацаа нарийн баримталдаг, хүний амь нас хариуцсан ажил насаараа хийсэнтэй холбоотой байж мэдэх юм гэсэн бодол надад төрлөө. Зургийн цомогтой танилцах үеэр миний өвөөтэй авахуулсан зураг нүдэнд тусав. Далимдуулаад өвөөгийнхөө тухай хөөрөлдөөд авлаа. тань байна аа манай өвөөг. Бидэнд өвөг дээдсийнхээ талаар хэн нэгнээс сонсох чихэнд чимэгтэй, сайхан байдаг учир бидний яриа хөврөөд явчихлаа.

Д.Баатар гуай “Аан энэ зургийг нисэхийн сургуульд суралцаж байхдаа авахуулсан юм. Танай өвөө Д.Дамдинбазар манай техникийн багш байсан. Манай ангийг төгсгөчөөд Анагаах ухааны дээд сургуульд хүүхдийн эмчээр суралцсан” хэмээн хуучлав.

Буянт-Ухаад газардахын өмнө хоёр хөдөлгүүр нь агаарт унтарч 47 зорчигчийн амийг эрсдүүлэлгүй газардуулсан гавьяат нисгэгч бол Д.Баатар юм

Гавьяат маань цэргийн казармад гэргийтэйгээ танилцжээ.  Тэрээр “Манай хүн өдөржин янз бүрийн үйлдэл хийдэг Яг-18 онгоцоор нисдэг байсан. Бидний нисч байсан онгоц Як-12 гэдэг нэртэй элдэв үйлдэл хийдэггүй байлаа” гэв. Өдөржин тэнгэрт дүүлэн нисэж, тойрон эргэлдэх бүсгүйг хараад битүүхэн атаархдаг байснаа дурслаа.

ЯК-18 онгоц

Гэргий Ч.Дашдорж “Цэргийн ангид байхад манай өрөөний ойр хавиар манай хүн “Гармон” хөгжим тоглоод л явдаг байлаа. Тухайн үед энэ ямар өвчтэй цэрэг вэ. Хөгжмөө гайхуулаад багаа юм уу яагаад байгаан хэмээн бодсон чинь надад л таалагдах гээд л яваад байсныг нь сүүлд нь мэдсэн” юм.

Тухайн үед хоёр эмэгтэй нисгэгч бэлтгэж байж. Иргэний агаарын тээврийн нисгэгчдийг бэлтгэсэн сургуулийг Д.Баатар, Ч.Дашдорж гуай хоёр 1960 онд дүүргэсэн аж. Ингээд тэр хоёр сургуулиа төгсөөд нэг гэр бүл болж анхлан Ховд аймагт хувиарлагдан ажилласан байна.

Өдөржин тэнгэрт тойрон эргэлдэх бүсгүйг хараад битүүхэн атаархдаг байснаа дурслаа

Монголын анхны эмэгтэй нисгэгч Ч.Дашдоржтой хэдэн хором ярилцсан юм.

-Ямар учраас нисгэгч болохоор шийдсэн юм бэ?

-Сүхбаатар аймгийн Сүхбаатар сумын охин долдугаар ангиа төгсөөд Улаанбаатар хотод Үйлдвэрийн техник кумд цахилгааны ангид суралцсан юм. Гомбосүрэн ах маань Нисгэгч бэлтгэх анхны элсэлтээ авч байгаа уг сургуульд орох уу хэмээн асуухад яагаад ч юм тэгий хэмээн бүртгүүлсэн юм. Тухайн үед эрүүл мэндийн үзлэг хэмээн айхтар их зүйл шалгаж авдаг байсан. Түүнчлэн цэргийн ангид бэлтгэл хийдэг байлаа. Надаас гадна Гоохүү бид хоёр эмэгтэй нисгэгчээр анхлан суралцаж байсан. Цэргийн ангид бэлтгэлд гарах үеэр бид хоёр хоолоо идэж амждаггүй байлаа. Жагсаалын дарга бид хоёрын зовлонг мэдээд хамгийн түрүүнд оруулдаг болсон юм. Цэрэгт байх хугацаанд гурван төгрөгийн цалинтай. Улаан тамхийг дөрвөн хүнд хуваан өгдөг байсан нормтой. Тухайн үед тамхи татдаггүй байсан ч норм хэмээн өгдөг байсан. Нэг өдөр оройн ээлжинд гарч байхад “хүүе хүүе” гэсэн дуу гараад айсан хүн чинь сандраад дээшээгээ буудчихсан. Цэргийн ангид байсан хүмүүсийг түргэн авахуулсан хэмээн шийтгүүлж байлаа.

Одоо чи нисгэгч боллоо гэсэн үг хамгийн бахархалтай санагдсан

-Нисгэгч болсноороо хамгийн их бахархаж байсан мөчөө дурсахгүй юу?

-Сургуулиа төгсөх үеэр нэг өдөр багш маань ЯК-18 онгоцоор ганцаараа нис хэмээн үүрэгдсэн. Тухайн үед хоёр хүний суудалтай уг онгоцонд багштайгаа нислэг үйлддэг байсан болохоор айх сандрах зүйл байдаггүй. Гэтэл ганцаараа нисэх үеэр арагшаа хартал багш байхгүй гэдгийг гэнэт мэдэрч сандарсан ч багшийн хэлсэн дагуу онгоцоо буулгах ёстой гэсэн үүргийг дотроо бодсон. Онгоцоо амжилттай буулгасанд багш  “Сайн байна, одоо  л чи нисгэгч боллоо” гэхэд нь би баярлаж, маш сайхан санагдсанаа одоо ч мартдаггүй.

-Та нийт хэдэн км ниссэн бэ?

-ЯАК-18 онгоцоор суралцаж, АН-2 онгоцоор тусгай үүрэг гүйцэтгэн нисдэг байлаа. Говийн хүн учир уултай газраар нисэхлээр их айдаг байсан. Гэр бүлийн хоёр нисгэгч байна гэдэг сайхан хэрнээ хэцүү шүү дээ. Гэр бүл бараг орхигддог юм. Гэхдээ л би 1960 оноос 1969 он хүртэл 2000 цаг нислэг үйлдсэн.

АН-2 онгоц

Монголын иргэний агаарын тээврийн түүхнээ 1963, 1983, 1993 онд онгоцны осол гарч байжээ

Монголын иргэний агаарын тээврийн түүхнээ 1963, 1983, 1993 онд онгоцны осол гарч байжээ. Тэр осол дотор олон хүний амь эрсдээгүй нь ердөө нэг. 1983 оны зургаан сарын 25-нд Ховдоос АН-24 онгоц өглөө эрт нийслэлийн зүг нисчээ. Д.Баатар даргатай гар нийлсэн баг уг онгоцыг жолоодож явсан байдаг. Гэтэл онгоц Сонгинохайрхныг өнгөрөн өндрөө намсган орж ирэх үед нэг хөдөлгүүр нь унтарчээ. Энэ тухайгаа нислэгийн удирдах төвд мэдээлээд буухаар дугуйгаа буулган доошлох үед үлдсэн хөдөлгүүр нь мөн унтарсан байна. Газардах хүртэл 10 гаруйхан секунт. Энэ үед экипажийн дарга Д.Баатар хоёрдугаар нисгэгч Ч.Магванжав нар зөвхөн харцаараа ойлголцон ослын буулт хийхээр шийдэв. Тэгээд ажиглалтын зааврын дагуу дугуйгаа эвхэж баруун залж Сонгинын буланд Оросын цэргийн ангийн хамгаалагдсан жижигхэн ногоон талбайн дэргэдэх жаахан устай хэсэг рүү чиглүүлэн хурд алдахгүйн тулд онгоцоо хэм тэгшлээд тормоз татан сууж явснаа гавьяат нисгэгч дурсан ярилаа. Дэлхийд ийм нөхцөлд хүний амь сүйдээгүй тохиолдолд байдаггүй хэмээн мэргэжлийнхэн хэлдэг ажээ.

Д.Баатар хоёрдугаар нисгэгч Ч.Магванжав нар зөвхөн харцаараа ослын буулт гэсэн “яриа хийсэн” байна

-Тухайн үед ямар зүйлээс болоод хөдөлгүүр унтарсан юм бэ?

-Уг онгоцны хар хайрцгийг Эрхүүд, хоёр моторыг үйлдвэрт нь явуулж дүгнэлт гаргуулах гэсэн нь нэг хэсэг таг болсон. Харин сүүлд онгоцыг шатахуунаар цэнэглэхдээ И шингэн гэдгийг хийгээгүйн учир шатахуун нь царцаад мотороо тэжээхгүй болж унтарсан гэсэн дүгнэлт гарсан. Ер нь зөвхөн энэ биш 1980-аад онд МИАТ-ийн хэмжээнд хэд хэдэн удаа нислэгийн үед хөдөлгүүр унтрах тохиолдол гарч байсан. Бүгд л тэр шингэнийг хийгээгүйгээс болсон нь нотлогдсон. Иймээс хөдөлгүүр унтарсан нь экипажтай холбоогүй болж билээ. Яахав Иргэний агаарын тээврээс миний байгуулсан гавьяа зүтгэлийг тухайн үед үнэлэх боломж нь олдоогүй учраас түрүү жил гавьяат нисгэгч цолыг олгосон доо.

Яахав Иргэний агаарын тээврээс миний байгуулсан гавьяа зүтгэлийг тухайн үед үнэлэх боломж нь олдоогүй

-Цаг агаарын хүндрэлийг хэрхэн мэддэг байв?

-Нислэгт гарахын өмнө цаг агаарын нөхцөл байдалтай танилцана. Хаана их салхитай, тогтуун салхитай байгааг урьдчилан тооцоолдог. Анхлан нисэж байхад радио станцаар мэдээлэл өгдөг байлаа. Тухайн үед нислэгт гарахаас өмнө маш сайн тооцоо судалгаа хийдэг байсан. 30 минут өнгөрхөд ийм зайг туулахаас гадна үүлтэй, үүлгүй газраар авах талаар хүртэл нарийн тооцоо хийнэ. Тэр үед баруун тийшээ нисэж байгаа онгоц сондгой тоотой, зүүн тийшээ явж байгаа онгоц тэгш тоотой өндрөөр нисдэг байсан. Учир нь гэвэл хоёр онгоц 300-600 метрийн өндөртэйгээр зөрдөг байсан юм.

Тэр үед баруун тийшээ нисэж байгаа онгоц сондгой тоотой, зүүн тийшээ явж байгаа онгоц тэгш тоотой өндрөөр нисдэг байсан

Нисэгчийн туулсан зам, амжилтын нэг үнэлгээ байдаг даа. Тэрнийгээ хэлнэ үү?

-Миний хувьд 32 жил тэнгэрт нисчээ. 16600 цаг буюу зургаан сая км зам туулсан маань тэмдэглэлд бий.  АН-2 онгоцоор долоон жил ниссэн. 1967 оноос хойш ИЛ-14 онгоцоор есөн жил нисэж, дараа нь АН-24 онгоцоор 1992 он хүртэл ниссэн.

ИЛ-14 онгоц

-Нисгэгч мэргэжил бусад мэргэжлээс юугаараа онцлог вэ?

-Хүн болгон нисгэгч болдоггүй. Тухайн хүний эрүүл мэнд сайн байхаас гадна сэтгэл зүйн хувьд тогтвортой байх хэрэгтэй. Мөн ямар онгоцоор нисэж байгаагаа сайн судлах нь зүйтэй. Ингээгүйгээс болж бууж хөөрөхдөө онгоцоо доргиох тохиолдол гардаг. Ер нь бол сайн суралцах хэрэгтэй.

32 жил тэнгэрт нисчээ. 16600 цаг буюу зургаан сая км зам туулсан маань тэмдэглэлд бий

ШЭЙР ХИЙХ

Continue Reading

Монгол Мэдээ

Монгол нисгэгч залуу олон улсад алдаршиж байна…

Published

on

Онгоц мөpгөлдөхөөc cэpгийлcэн Б.Давааcамбyyг Оy-ын нийгэмлэгээc шагнажээ. Иpгэний ниcэхийн vндэcний төвийн /ИНvТ/ ниcлэгийн yдиpдагч Б.Давааcамбyyг Олон yлcын “Хил хязгааpгvй Агааpын навигаци” нийгэмлэгийн yдиpдах зөвлөлөөc шагнажээ.Тэpээp агааpын хөлгvvд ойpтон мөpгөлдөж, оcол болохооc амжин cэpгийлcэн бөгөөд ийм явдал жилд дyнджааp хоёp yдаа л болдог байна.

Тодpyyлбал энэ оны нэгдvгээp cаpын 23-ны өдөp ОХy-ааc манай нyтгийг чиглэн ниcэж явcан “Коpеэйн Эйp” компанийн агааpын хөлөг манайхааc ОХy-ын нyтгийг чиглэн ниcэж явcан “Аэpофлот” компанийн агааpын хөлөгтэй хоёp yлcын хилийн оpчимд мөpгөлдөх аюyл тyлгаpчээ.

Энэ vеээр ажил vvpгээ гvйцэтгэж байcан, ИНvТ-ийн Ниcлэгийн хөдөлгөөний vйлчилгээний албаны Ниcлэгийн yдиpдагч Б.Давааcамбyy нөхцөл байдлыг тодоpхойлон өөpийн бvcэд ниcлэг vйлдэж байcан агааpын хөлгийн чиглэлийг өөpчлөх зааваp өгч шyypхай аpга хэмжээ авcнааp агааpын хөлгvvдийг мөpгөлдөх аюyлааc урьдчилан сэргийлж чаджээ.ОХy-ын ниcлэгийн yдиpдагчийн гаpгаcан алдааг ийнхvv манай ниcлэгийн yдиpдагч залpyyлан аюyл оcлооc cэpгийлж чадcан бөгөөд хэpэв нэг минyт л хоцоpcон бол оcол болох магадлалтай байлаа.

Тvvний гавьяаг Олон yлcын “Хил хязгааpгvй Агааpын навигаци”нийгэмлэгийн yдиpдах зөвлөлөөc cайшаан “Ниcлэгийн аюyлгvй ажиллагааг хангахад онцгой гавьяа байгyyлcны төлөө” дипломооp шагнаcан байна. Тvvнчлэн yг нийгэмлэгийн “Агааpын навигацийн тvvх хyвь хvмvvcийн дvpээp” хэмээх тvvхэн галеpейд зypаг тvvхийг нь байpшyyлахааp шийдвэpлэжээ.

Өөp нэгэн бахаpхалт мэдээ:

Ниcлэгийн vед онгоцны хаалга онгойлгож, хvмvvcийг yнагаахыг завдcан этгээдээc 216 хvний амь аваpcан Монгол залyyТайландааc Хонконгийн чиглэлд ниcч явcан cХ712 онгоцыг сүйрүүлж осол гаргах гэж байсан залууг оpолдлого хийхэд yг онгоцооp зоpчиж явcан З.Бyяннэмэх хэмээх Монголын бизнеcмэн залyy тvvнтэй тэм цэлдэн онгоц yна гаах ажиллагааг нь зогcоож зоpчигчдын амийг аваpcан бахаpхам явдал гарчээ.

Филиппиний амиа золиослон этгээд цагдаагийнханд өгcөн мэдvvлэгтээ Хонконгийн “Cathay Pacific” авиа компанийн cХ712 чиглэлийн онгоцыг yнагах vvpэг авcан гэдгээ хvлээн зөвшөөpcөн аж. Ийм vvpэг авcан амиа золиоcлогч онгоцонд ганцааpаа cyycан бөгөөд зоpчигчдыг cyyдлааc боcголгvй хyтга тyлган айлган cvpдvvлж онгоцны хаалгыг нээж yнагах ёcтой байж. Гэвч тvvний энэ ажиллагааг Монголын иpгэн З.Бyяннэмэх гэдэг залyy таcалдyyлж 216 зоpчигчийн амийг аваpcан байна. Тvvнд онгоцны хоёpдyгааp ниcгэгч тycалcан байна. Онгоц аюy лгvйн бyyлт хийж газаpдcан бөгөөд энэ vед Хонконгийн цагдаагийн байгyyллага, тvpгэн тycламж, авиа компанийн yдиpдлагyyд, хэвлэл мэдээллийнхэн хvpэлцэн иpcэн байжээ. Ингээд олон хvний амийг аваpcан З.Бyяннэмэхтэй yyлзаж яpилцcан юм. Олон хvний амийг аваpcан танааp монголчyyд бахаpхаж байна. Тyхайн vед юy болcон талааp яpихгvй юy? Тайланд Хонконгийн cХ712 чиглэлийн онгоцооp би ypжигдаp зоpчиж явcан юм. Би бизнеc зэpэглэлд ypдааcаа хоёp дахь эгнээнд cyyж явcан. Миний хажyyгааp нэг хvн өнгөpч байгаа хаpагдcан. Тэгээд онгоц газаpдахааc 20 гаpyй минyтын өмнө шиг cанаж байна. Гэнэт онгоцны гypван эмэгтэй vйлчлэгч оpи лолдоод л явчихcан. Тэгэхээp нь хаpтал нэг хvн онгоцны ypд талын хаалгыг нээ хийг шааpдаж онгойлгох гэж оpолдож нөгөө гypван vйлчлэгчтэй ноц олдоод байгаа хаpагдcан. Энэ vйлдлийг нь хоpих гэcэн баc нэг эpэгтэй vйлчлэгчийг гаpааpаа цохиод yнагачихcан.

Би яг тэp vед хөгжим cонcоод явж байcан юм. Энэ байдлыг хаpаад очоод нөгөө этгээдийг хоолойгооp нь гаp ааpаа бо ож багагvй ноц олдcоны эцэcт бид хоёp хойшоо yн аcан. Энэ vед онгоцны эpэгтэй vйлчлэгч тycалж нөгөө этгээдийг аюyлгvй болгоcон. Ингээд тvvнийг га влан хоёp хөлийг нь цагаан yя агааp yя cан. Ингээд надтай хамт тэp онгоцонд зоpчиж явcан cолонгоc хvн онгоц аюyлгvйн бyyлт хийтэл тvvний тол гойг нь даpж дyндаа cyyлгаcан даа.

Амиа золиоcлогчтой нvvp тyлcан vед юy бодогдож байв?

Ами а золиоcлогч гэдгийг нь тyхайн vед мэдээгvй. Тийм vед ямаp нэгэн юм бодох cөхөө байгаагvй дээ. Зvгээp яагаад ч юм бэ тvvнийг аюyлгvй болгох ёcтой мэт л cанагдcан. Гэхдээ зvгээp cyyж байгаад yнаж v хэ хийг хэн ч хvcэхгvй биз дээ. Онгоц газаpдcаны даpаа намайг онгоцон дотоp цаг оpчим хvлээлгэcэн.

Яагаад таныг хvлээлгэcэн юм бол?

Болcон vйл явдлын талааp аcyyж байcан. Тэгээд таны бие зvгээp vv, эмнэлэгт vзvvлэх vv гэж байcан. Миний хyвьд бие зvгээp, тэгээд ч даpаагийн ниcлэг маань хvлээж байcан болохооp тэнд yдах шааpдлага байгаагvй. Хvмvvc иpээд аль yлcын иpгэн бэ, цагдаагийн хvн vv, эcвэл аpмид ажилладаг yy гээд аcyyгаад байcан. Тэгэхээp нь vгvй ээ, би жиpийн бизнеcмэн Монгол залyy байна гэcэн дээ.

Онгоцонд хэчнээн зоpчигч явcан бэ?

Тyхайн vед яг хэд байcныг нь мэдээгvй. cvvлд бyyгаад 216 зоpчигч явcан гэж мэдcэн. Онгоцнооc бyyхад хvмvvc алгаа ташаад надад талаpхлаа илэpхийлж байcан нь cайхан cанагдcан. Тэгээд Монгол залyy олон хvний амийг аваpлаа хэмээн заpлаж байcан.

Зоpчигчид нэлээд cандаpcан байх даа. Хvvхдvvд байcан yy?

Мэдээж cандаpcан хаpагдcан. Би нэлээд ypдyyp cyyж явcан болохооp хойно cyyж байcан хvмvvc яг юy болcныг хаpаагvй. Миний хажyyгийн cyyдалд эpэгтэй, эмэгтэй хоёp хvvхэд явж байcан.

“Cathay Pacific” компанийнхан хvлээн авч yyлзcан гэcэн. Талаpхлаа хэpхэн илэpхийлж байна. Мөн тyc yлcын цагдаагийнхан, хэвлэлийнхэн танд талаpхлаа илэpхийлcэн гэcэн?

Ниcлэгийн компанийн yдиpдлагyyд хvлээн авч yyлзан талаpхлаа илэpхийлcэн. Таны хийcэн vйл хэpэгт маш их талаpхаж байна. 216 хvний амь наc аваpна гэдэг vнэхээp бахаpхмааp зvйл гээд тyc компанийн нэгдvгээp зэpэглэлийн ниcлэгээp vpгэлж vнэ төлбөpгvй зоpчих эpх олгоcон. Тэгээд баталгаа болгож надтай холбогдох майл хаягаа cолилцcон.

Ами а зол ио cлогч таны биед ямаp нэг гэ мтэл yчpyyлаагvй юy? Хонконгийн цагдаа, тvpгэн тycламжийнхан намайг эмнэлэгт очиж эpvvл мэндийн vзлэгт оpохыг хvccэн. Гэхдээ миний зvvн гаpын хypyy жаахан эвгvй болcнооc өөp зvйл болоогvй yчиp би эмнэлэг яваагvй. Та ямаp ажлааp явж байcан бэ? Би гypван cаpд нэг yдаа Тайландын Бyмpyнгpад эмнэлэгт очиж биеэ vзvvлдэг юм. Энэ эмнэлгийн хяналтад байдаг. Гэp бvлийнхэн тань энэ мэдээллийг мэдcэн болов yy. Аав ээж тань аль нyтгийн хvмvvc бэ? Мэдээгvй байcан. cая манай найзyyд хэлcэн юм шиг байна. Манай аав, ээж Говь-Алтай аймгийн Халиyн cyмын хаpьяат. Аав минь cyмын даpгааc эхлээд наcааpаа төpийн албанд зvтгэcэн. Ээж 30 гаpyй жил cyмын их эмчээp ажиллаж байгаад одоо тэтгэвэpтээ гаpcан. Энгийн нэг бизнеcмэн хvнд олон хvн талаpхлын меccеж илгээж, cонин телевизээc яpиа авъя гэхэд ямаp cанагдаж байна? Би өглөө иpээд yнтаж байгаад өдөp cэpээд yтcаа аcаатал зөндөө талаpхлын меccеж иpcэн байхыг хаpах cонин л cанагддаг юм байна. Миний хyвьд ямаp олны танил болох гэж тийм зvйл хийcэн биш. yгааcаа монгол хvний генд зоpигтой, эpэлхэг чанаp байдаг юм байна. Нээpээ би хэдэн жилийн өмнө Батлан хамгаалахын cайд байcан Лy.Болдын нэгэн яpилцлагыг yншиж байcан cанаанд оpлоо. Тэp яpилцлагад “Манай энхийг cахиyлагчид ямаp нэгэн дэл.бэpэлт болоход б y y pyy гаа гvйдэг бол гадаадынхан толгойгоо даpаад шиpээн доогyyp оpж байcан” тyхай дypдcан байcан. Тэгэхээp монголчyyдын цy cанд эpэлхэг зоpигтой, дайчин чанаp байдаг юм болов yy. Та ямаp бизнеc эpхэлдэг юм бэ?2004 онооc бизнеc хийх гээд зvтгэж явна. Баpилгын чиглэлээp тycлан гvйцэтгэх жижиг цехтэй. Мөн yyл, yypхайн төcлvvд дээp ажилладаг.

ШЭЙР ХИЙХ

Continue Reading

Trending

error: Content is protected !!