Connect with us

Монгол Мэдээ

С.Жавхлан: Монголын төр засаг буурай нартаа эх орны хишгийг нь хүртээж чадахгүй бол би өгнө

Published

on

Монгол Улсын гавъяат жүжигчин С.Жавхлан улс эх орноосоо хувь хишиг хэмээн хүртэж чадахгүй байгаа нэг сая төгрөгийг өөрийн тоглолтынхоо орлогоос өгөх гэнэ. Өөрөөр хэлбэл тэрбээр Галаа манасан монгол бүсгүй” тоглолтоор 27 саятанг төрүүлнэ. Түүний тоглолт энэ сарын 7-8-нд UB паласын концертын их танхимд болох юм билээ. Түүнтэй уулзаж яриа өрнүүлснээ уншигчдадаа хургэе.

-“Галаа манасан Монгол бүсгүй” тоглолтын талаар яриагаа эхэлье?

-Ижий хүн гэдэг бол эх оронтой ялгаагүй юм. Тийм учраас би “Галаа манасан Монгол бүсгүй” тоглолтынхоо үеэр 21 аймгийн бол он төвийн зургаан дүүргийн ижий нараас сонгон тус бүр нэг сая төгрөг хандивлахаар зэхэж байна. Ер нь энэ тоглолтыг хандивын тоглолт гэж нэрлэж болно. Хэдийгээр нэг тасалбарын үнэ 25 мянган төгрөг ч гэлээ энэ бүгд хүмүүст хандив болон очно гэж ойлгох хэрэгтэй.

Тодруулбал өрх толгойлсон эмэгтэй болон ахмад настан буурлуудаас сонгож 27 хүнд нэг сая төгрөг өгнө гэж төлөвлөсөн. Энүүхэндээ гэхэд өнөөдөр Монголын төр засаг буурай нартаа эх орны хишиг гээд нэг сая төгрөг өгчихөж чадахгүй байна шүү дээ. Нэгэнт төр хэлсэн амандаа хүрч чадахгүй байхад нь заавал шаардаад байх албагүй. Монгол хүн бүрт сэтгэл байгаад буурай нартаа буян хишгээсээ хуваалцвал эх орны хишиг бүтэж болох юм гэсэн уриалгыг би энэ арга хэмжээгээрээ харуулахыг зорьж байгаа юм.

-Монгол Улсын гавьяат жүжигчин С.Жавхланг Монгол Улсын төв цэг Сүхбаатарын талбай дээр гал тахих ёс хийж байсныг санаж байна. Энэ үүднээсээ энэ удаагийн тоглолтоо “Галаа манасан бүсгүй” гэж нэрлээ юу?

-Монгол эмэгтэй хүн өнөөдрийг хүртэл их олон даваа нугачааг даван байж монгол айл өрхийг, гал цогийг, гал голомтыг унтраалгүй авч явж ирсэн. Энэ эмэгтэйчүүдээрээ бид өнөөдөр бахархах хэрэгтэй. Тийм учраас тэд нарыгаа монгол аялгуугаараа магтан дуулъя гэсэн үүднээс энэ нэрийг өгсөн юм.

-Та 2008 онд хийсэн “Түмний минь дуртай дуунууд” тоглолтоосоо хойш тоглолт хийхгүй байсаар энэ жилийн Олон улсын эмэгтэйчүүдийн баяраар тоглолт зохион байгуулах гэж байна. Энэ хооронд хүмүүс Жавхлан дорвитой уран бүтээл хийсэнгүй гэж шүүмжилж байсан. Жавхлан ард түмний шүүмжлэлийг хүлээн авч энэ тоглолтоо хийхээр болжээ гэж ойлгож болох уу?

-Энэ дөрвөн жилийн хугацаанд би уран бүтээлээсээ хөндийрсөн гэж бодохгүй байна. Яагаад гэвэл энэ хугацаанд миний уран бүтээл эх орны сэдэвтэй уран бүтээлээр үргэлжилж байсан. “Андгай”, “Өмөлзөн санах нутаг”, “Хөх шоргоолжны домог” гээд л олон уран бүтээл хийсэн. Таны хэлсэнчлэн үнэхээр “Түмний минь дуртай дуунууд” тоглолтоос хойш бие даасан тоглолт хийсэнгүй. Нэг үгээр хэлбэл билет зарж уран бүтээлийн тоглолт хийсэнгүй гэх юм уу даа. Гэхдээ тооцоод үзэхээр эх орон, газар шороо гэж цөс цусаа буцалгаж эхэлснээс хойш долоон аймаг бас евронын 10-аад улс оронд үнэгүй тоглолт хийсэн байгаа юм.

Энэ үүднээсээ “Галаа манасан монгол бүсгүй” тоглолтоо мөн үнэгүй хийх боломжтой байсан. Гэвч эх орны хишгийг ээжүүдэд өгөхийн тулд би энэ тоглолтоо үнэтэй болгосон. Үнэтэй болгох болгохдоо нэг тасалбарын үнийг 25 мянган төгрөг гэж үнэлсэн. Бас Түмний гал бадраах ёслол” гэсэн ёслол үйлдэж энэ нь төрд хүртэл хүлээн зөвшөөрөгдөж өнөөдөр төр маань хүртэл галтай болчихоод байгааг энд дуулгах хэрэгтэй гэж бодож байна. Ер нь энэ хооронд би хоосон суугаагүй гэдгийг түмэн олон маань мэдэж байгаа байх.

-Энэ тоглолтынхоо орлогоос 21 аймгаас тус бүр нэг, бас дээр нь зургаан дүүргээс тус бүр нэг ээжид сая сая төгрөг өгнө гэсэн. Нэг дор 27-28 сая төгрөг хүнд бэлэглэхээр та тийм баян хүн үү?

-Олсныгоо бас зөв хуваалцдаг байя л даа. Зарим хүмүүс хулгайлсныгаа хуваалцахгүй байхад би ил олсныгоо хуваалцаж болно биз дээ. Тэгэхээс биш өнөөдөр баян цатгаландаа хүнд мөнгө өгөөд байгаа юм биш. Яахав хоёр идэхгүй хоосон хонохгүй болж л байна.

-“Галаа манасан монгол бүсгүй” тоглолт энэ сарын 7-8-нд хоёр өдөр болно. Тэгэхээр Жавхлан энэ хоёр өдөр дор хаяж 28 сая төгрөг олно гэж тооцоолж байгаа байх нь ээ?

-6000-ыг 25 мянгаараа үржүүлээд үз л дээ. Тэгэхэд миний орлого гараад ирнэ. Ер нь миний орлого тодорхой байгаа биз дээ. Хэрвээ бүр болохгүй бол би тоглолтынхоо зардлыг хасч байгаад ээжүүдээ баярлуулна даа. Гол нь энэ мөнгө нүдээ олсон байх хэрэгтэй гэдэг дээр их анхаарч байгаа. Би дээхнэ үед айлын хашаагаар явж байгаад хэд хэдэн айлд гэр олгож байсан. Энэ мөнгө ч гэсэн энэ байдлаар бодит судалгаан дээр үндэслэсэн нүдээ олсон байгаасай гэж хүсч байгаа. Тийм ч байна гэдэгт итгэлтэй байна.

-Бусад ээжүүдийг тоглолтоо хийж баярлуулна гэлээ. Харин өөрийнхөө ханийг яаж баярлуулах вэ?

-Олон улсын эрхийг хамгаалах өдөр буюу Мартын 8-нд миний галыг манаж байгаа бүсгүй миний тоглолтыг урилгаар үзнэ.

-Түмний маань гал бадраах ёслолын талаар түрүүнд цухас дурдаад өнгөрлөө. Энэ ёслол цааш үргэлжлэх үү?

Энэ хавраас цааш үргэлжлэх болов уу гэж бодож байгаа. Ер нь иймэрхүү зүйлийг аль болох олон хийнэ гэж бодож төлөвлөж байгаа.

-Та энэ удаагийн сонтуульд нэр дэвших үү?

-Энэ тухай би энэ сарын 9-нд буюу тоглолтоо дууссаны дараа ээжүүдэд сая төгрөг гардуулах еслолын үеэр сэтгүүлчдэд тодорхой мэдээлэх болно.

-Яагаад заавал есөнд гэж?

-Эхлээд тоглолтоо хийе л дээ. Дараа нь улс төржье.

-Ээжүүдэд сая төгрөг олгоно гэхээр яагаад ч юм сонгуулийн бэлтгэл яваад байна уу гэж бодогдсон учраас ингэж асуусан хэрэг л дээ?

-Юу гэж ойлгох нь таны дурын хэрэг. Ер нь би байгаараа л байгаа.

-Олсон орлогоо хүмүүст тараагаад өгнө гээд байх юм. Ер нь та ямар орлоготой хүн бэ?

-Яахав дээ болж л байна. Ард түмнийхээ хайр ивээлээр болж л байна.

-Та монгол бахархал, монгол омогшил гэж их ярьдаг. Монгол ёс заншлаа эрхэмлэн дээдэлдэг хүний нэг нь та. Энэ үүднээсээ Монгол түмний уламжлалт цагаан сараар ёс төрөө эрхэмлэн дээдэлсэн нь тодорхой. Шинийн нэгэнд ямар ёслол үйлдэв? Шинийн нэгний нарыг харав уу?

-Би шинийн нэгний өглөөний морин цагийн нарыг гол өгсөж хардаг юм. Бяртай нар хардаг гэх үү дээ. Тэгэхээс биш жижиг нар хардаггүй. Тэгээд ч өглөөний нарыг наранд бүү бод өсөхийн жаргалыг жаргалд бүү бод гэдэг. Ер нь өглөөний нарыг харж уулын толгойг халцлах монгол ёс биш юм. Энэ мэтчлэн яривал их юм байна. Энүүхэндээ гэхэд би өөрийнхөөрөө л явдаг хүн.

-Жавхлан нэг хэсэг бараг л улс төрч болчихоод байсан. Харин одоо дахиад уран бүтээл рүүгээ орж байна уу?

-Аль алийг нь хийх хэрэгтэй. Бид нар хулчийгаад айгаад байвал биднийг мөлжих, идэх хүн цаана чинь зөндөө байна. Тийм учраас аливаа юмнаас хулчийж болохгүй. Хэрвээ айгаад байх юм бол мөлжүүлээд дуусна. Тэгээд ч улс төр гэдэг чинь уул ус түмний өр сэтгэл гэсэн үг юм гэнэ билээ. Би түмэн олондоо өр сэтгэлээ л өгч байгаа хүн. Боловсролтой хүн л түмний төлөө явдаг юм биш шүү дээ. Уул ус түмнийхээ өр сэтгэлийг хамгаалахын тулд ёс заншлаа хамгаалж авч үлдэхийн тулд би тэмцэж байгаа.

-Өөрийн чинь уран бүтээл нэг хэсэг нэлээд улс төржсөн өнгө аяс руу шилжсэн байсан. Одоо ямар чиглэлээр уран бүтээл хийж байна?

-Аль аль чиглэлийн уран бүтээл хийж байгаа. Харин энэ удаагийн тоглолт бол цэвэр баярын өнгө аястай ээжүүдийгээ магтан дуулсан дуунуудаас бүрдэнэ. Улс төрийн сэдэвтэй дуунууд энэ тоглолтонд нэг ч дуулагдахгүй. Тэгээд ч миний урын сангийн 80 хувь нь ээжийн тухай дуу байдаг. Энэ сайхан дуунуудаа хоёр цаг 40 минутын турш эгшиглүүлнэ.

-Та “Түмний гал тахих” ёслолын үеэр нуман захтай дээл өмсөхийг ард түмэнд уриалж өөрөө дээлийнхээ зах нударгыг тасдан хаяж байсан?

-Эртний монголын хүчирхэг хаадын дээлийг та бүхэн хараарай. Тэд бүгд ийм дээлтэй байсан. Ер нь бид хүчирхэг байсан үеэ дурсаж явах ёстой. Тэгэхээс биш хүмүүст адлуулан нударга зүүж хоолойгоо захаар боомилуулах ёсгүй. Өөрөөр хэлбэл дарлагдаж байсан үеийн соёлыг бид өнөөдөр амьдралдаа хэрэгжүүлээд явж байна. Манжийн дарлалаас гарсны 100 жилийн ойн үеэр би манжуудын тэр ёсыг халъя гэж ард түмэндээ уриалсан. Хэдийгээр бид манжийн дарлалаас гарсан ч гэсэн соёлоор нь дарлуулаад байж болохгүй. Бидний хоолойг боомилуулах гэж зах хийн товчтой болгосон, үхэр монголчууд гэж үзэн ханцуйд нь туурай залгасан шүү дээ, манжууд. Энэ соёлын дарлалыт устгая гэсэн үүднээс би тийм үйлдэл хийсэн. Тэр цагаас хойш өөрөө нуман энгэртэй дээл өмсөх болсон. Энэ удаад ч гэсэн нуман энгэртэй монгол дээлээрээ
гоёлоо.

-Тоглолтын тасалбар Монгол Улсын газрын зургийн хэлбэртэй юм. Энэ таны санаа байсан уу?

-Тиймээ. Миний хийсэн бүхэн монгол сэтгэлгээ байдаг шүү дээ. Түүнээс гадна ижий гэдэг хүн маань эх орон минь биз дээ. Энэ утгаар би тоглолтынхоо тасалбарыг газрын зураг шиг байдлаар хийсэн.

-Жавхланг ард түмэн улс төрч байлгахаас илүүтэйгээр уран бүтээлч байлгах гэж тэмүүлдэг. Энэ талаар таны бодол?

-Далайд дусал нэмэр гэдэг шиг аль алинд нь би оролцож явах ёстой юм болов уу гэж боддог. Хүмүүс намайг улс төржиж байна л гэх юм. Боловсролтой гэж өөрийгөө боддог хэдэн диплом цуглуулсан, дандаа гадаадаар ярьдаг, гадаад хувцсаар өөрийгөө гоёдог, Монголынхоо төлөө биш гадаадын хүмүүстэй хамтарч ажилладаг, тэдний гар хөл болсон хүмүүсийг улс төрч гэж хүмүүс андуураад байх шиг байна. Уул ус, түмнийхээ өр сэтгэлийг хамгаалах гэж төрсөн хүнийг л улс төрч гэдэг юм гэж дахин хэлье. Төрийн төлөө оготно боож үхнэ гэж ярьдаг. Би ч яахав нэг оготно л байгаа биз. Өөрийгөө голохгүйгээр хийе бүтээе гэснээ хийж л байна. Хүмүүс яаж хүлээж авах нь надад сонин биш.

-Тэгвэл Жавхлантай улс төр Жавхлангүй улс төр хоёрт ялгаа байх уу?

-Далайд дусал нэмэр гэж миний оролцоо улстөрд төдийлөн сайн биш ч ард түмэнд тодорхой хэмжээгээр нөлөөлөл үзүүлж байгаа. Өнөөдөр ардтүмэн монгол хувцсаараа их гангардаг болсон, галаа ч бас дээдэлдэг болсон. 2009 оны нөхөн сонгуулиар би Чингэлтэйд унасан баатар шүү дээ. Тэр үед би монгол амьдрал, монгол ёсноосоо, монгол дээлнээсээ эхэлнэ гэж хэлж байсан. Тэгвэл өнөөдөр сургуулиуд хүүхдүүдээ монгол дээл өмсөхийг шаарддаг болсон.

-Хэрвээ Жавхлан улс төрд орчихвол уран бүтээлээ хийх үү. Эсвэл Далай даян дархан аварга Б.Бат-Эрдэнэ дэвжээгээ орхисон шиг Жавхлан тайзаа бас орхих уу?

-Энэ багалзуур хоолой энэ биедээ байсан цагт би дуулсаар л байна. Тэгээд ч төрийн дууллыг солгой биш зөв хоолойтой хүн дуулмаар байна ш дээ. Гэхдээ энэ төрийн ордон чинь өнөөдөр театр болчихсон юм биш үү. 76 их гоё жүжигчинтэй театр болчихож гэж би сонссон шүү.

Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.

Монгол Мэдээ

АЛЬ ХУРУУНД БӨГЖ ЗҮҮХЭЭС ИХ ЗҮЙЛ ШАЛТГААЛДАГ

Published

on

Та хуруундаа бөгжтэй бол аль хуруундаа хэрхэн зүүх ёстойг мэдэх үү. Зүүсэн бөгж тань, танд юу тохиосон мөн юу тохиолдож болохыг өгүүлдэг байна. Та бөгжөө аль хуруундаа зүүснээс шалтгаалж энэ нь таны амьдрал ахуйд нөлөөлдөг. Өнөө үед та бид гоёл чимэглэлийн зүйлсийг ямар нэг дүрэм журамд захирагдалгүй өөрийнхөөрөө зүүж хэрэглэх нь элбэг болжээ.

Гэхдээ энэ сонирхол нь нэг талаараа тийм ч таатай зүйл биш юм. Тодруулбал, дурлалт хосууд гэр бүлийн хүмүүс хагацаж салсан эсвэл бэлэвсэрсэн бол зүүн гарын долоовор хуруундаа зүүж гашууддаг аж. Хэрвээ та энэ хуруундаа зүгээр л бөгж зүүх дуртай бол энэ нь тийм ч сайхан санаа биш болов уу гэж танд зөвлөмөөр байна.

Дээрхтэй адил зүйл тохиолдоогүй ч энэ нь тухайн таагүй зүйлийг зөгнөн биелэх дохио болдог аж.

– Зүүн гарын долоовор хуруунд бөгж зүүх нь уй гашуу хагацал, таагүй зүйл болсныг илэрхийлдэг. Мөн хүний сэтгэлийг тогтворгүй хөнгөн болгодог гэж үздэг байна.

– Баруун гарын долоовор хуруунд зүүсэн бөгж нь ойр дотны хамаатан садан, найз нөхдөөсөө хагацаж салсны болон тэднийг дурсаж хүндэтгэхийн илэрхийлэл болдог байна.

– Зүүн гарын эрхий хуруунд бөгж зүүх нь оюун ухаан эрх мэдлийн билгэдэл хэмээн үздэг. Мөн өөртөө итгэх итгэлийг болон дотоод хүчийг илүү харуулдаг байна.

– Дунд хуруунд ерөнхийдөө бэлэг дурсгалын, бат нөхөрлөлийн гэх мэт бөгж зүүдэг байна. Ингэснээр тухайн хүнийг хүндэтгэж буйн шинж ажээ. Зарим газарт зүүн гарын дунд хуруунд сүйн бөгжийг зүүдэг ёс их дэлгэрсэн байдаг

Continue Reading

Монгол Мэдээ

Хаягдсан хүүхдийг өсгөж байсан муурнууд Дэлхий нийтийг цочроож гайхшралыг төрүүлжээ

Published

on

Аргентинд хэдэн муур, өөрсдийнхөө үүрлэдэг хонгил руугаа байнга идэх юм зөөж ээлжилж гарч орцгоож байгаа нь өвлийн турш анхаарал татсаар хавар дулаарахаар тэр үүр лүү хэдэн хүн орж үзэхээр шийдэж ортол нэг ой арай хүрээгүй нүцгэн нялх хүүхдийг хэдэн муур тал талд нь наалдаад хэвтчихсэн нэг нь бүр эх нь аятай долоож байжээ.

Тэгээд зогсохгүй ойртох гэхээр муурнууд сэрвээгээ сэрвийлгэн үсээ босгож а.р.х.и.р.ч харамлаад сүйд гэнэ шүү. Хүүхэд ч час хийн уйлж муурандаа нүүрээ наагаад бишүүрхээд сүйд байж. Ямартай ч хүмүүс аргыг нь олж муурнуудыг тайвшруулах гэж зайдас мах гэх мэт хүнс өгсөн ч муурнууд хоол руу харж буй харц нь хорхойссон шинжтэй байсан ч огтхон ч тоосонгүй. Ингээд түр хамт хоноглож хоол хүнс ойртуулж дасгаж байж хүүхдийг ямартай ч салгаж авч.

Хүүхэд хүү байсан ба муурнууд руу сарвалзан чарлаж уйлж ээжээсээ салж буй мэт сэтгэгдэл төрүүлж байгаа нь сэтгэл уярмаар. Муурнууд ч орилолдон дайрч эхэлсэн ч төрөлхийн ухаалаг амьтан болохоор хүүхдэд хор болохгүйг нь зөнгөөрөө мэдсэн бололтой учиргүй дайраагүй ч нүд салгалгүй ширтэцгээж, хүүхдийг машинтай авч эмнэлэг явах нэлээд урт замыг 10-аад муур сүргээрээ дагацгааж гүйлдсээр хамт шахуу иржээ.

Ингээд хүүхдэд зохих шинжилгээ хийж эрүүл болохыг оношилж асрамжинд шилжүүлэхэд уг асрамжийн гадаа өнөөх муурнууд үүрлэн амьдарцгааж тэндээс огтхон ч холдохоо байсан гэнэ. Хүмүүс ч муурнуудыг ихэд хайрлан авах хүсэл байвч тэндээс холдох дургүй нь илт тул тэднийг байнга хооллож эрхлүүлдэг болжээ.

Уг хүүхдийг анх ээж нь: “Тэжээж чадахгүй учраас сайн санаат хүмүүст даатгав” гэсэн утга бүхий захиатай орхисон байсныг муурнуудын хүүхэд байлгаж байсан үүрнээс өлгийтэй нь олжээ. Уг захианаас он сараар нь хөөгөөд үзэхэд хүүхдийг 3-сартай байхад нь хаясаныг ухаант амьтад олж бүтэн 4- сар илүү тэжээн өсгөж өвлийн шөнөөр дулаан үсээрээ тал талд нь шахаж хонодог байсан нь тодорхой болжээ. Сэтгэл уярмаар ийм ухаалаг амьтад байх гэж…

…Мөн хаягдсан хүүхдийг хөлдөж үхэхээс аварч хүн иртэл наалдан хэвтэж орилж байсан муур ч байдаг байна…

Continue Reading

Монгол Мэдээ

“Шинэ жилийн үеэр архи хэтрүүлэгсэд осгож нас барах нь ихэсдэг”

Published

on

Арванхоёрдугаар сар эхлэхтэй зэрэгцээд шинэ жилийн баярын уур амьсгалдаа хувь хүн, албан байгуллагууд “согтож” эхлэдэг. Үүний хажуугаар ГССҮТ-д архи хэтрүүлэн хэрэглэж улмаар гар хөлөө хөлдөөсөн иргэдийн тоо эрс нэмэгддэг. Ганцхан удаа шинэ жилийн баяр тэмдэглэх гэсэн биш насаараа  “харамсалтай” үлдсэн иргэн Б.Чинзориг ийнхүү ярьж байна. 

Тэрбээр “Ах нь 2017 оны өвөл ажлынхаа шинэ жилд оролцдог юм байна. Тухайн үедээ хөөрч дарвиад нэлээд уусан. Яг юу болсныг төдийлөн санадаггүй. Нэг сэрэхэд л нэг гарын маань гурван хуруу, нөгөө гарын минь хоёр хурууг хөлдөлттэй холбоотойгоор тайрах болсон байсан. Уг нь байгууллага хамт олон маань бүгд л байсан Гэхдээ тэр өдөр яагаад ч юм намайг шал согтуу орхиод явсан юм билээ. Одоо тэр байгууллагын нэрийг дурдаад яах вэ. Хүн их сонин. Намайг гараа хөлдөөж хөдөлмөрийн чадвараа алдсан дараа нөгөө хамт олноос минь хэн ч эргэж тойроогүй юм даа” хэмээн ярив.

Энэ мэтчилэн шинэ жилийн баяраар архи сонтууруулах ундаа хэрэглэсэн үедээ амь нас эрүүл мэндээрээ хохирсон өч төчнөөн тохиолдол бий. Уг нь хүний амь нас, эрүүл мэндээс чухал баяр, архи дарс гэж байхгүй. Эрүүл мэндийн төлөө, нөхөрлөлийн төлөө, сайн сайхны төлөө, аз жаргал, амжилт, бүтээлийн төлөө гэж хундага тулгах бүрт, уусангүй, намайг хүндэлсэнгүй гэж гомдож, тунирхаж, шөнө оройн цагаар нэгнийгээ хяналтгүй явуулж байгаа нь золгүй явдлаар төгсөж байна.

2020 онд коронавирусын хөл хориото холбоотойгоор хөл гөрөө хөлдөөж осгосон иргэдийн тоо  хүн харьцангуй бага байгаа юм. Харин 2021 оны арванхоёрдугаар сарын 20-26-ны хооронд л гэхэд 70 гаруй хүн осгож нас барсан байгаа юм. 

Харин тоо мэдээлийг ГССҮТ-өөс нарийвчлан авч үзэхэд 

Архи согтууруулах ундаа хэрэглэсэн үедээ осгож яаралтай тусламж авсан тоо.

  • 2020 онд 107
  • 2021 онд 134
  • 2022 оны зөвхөн 11 сард 96 хүн тусламж авчээ

Тэгвэл Монгол Улсын ерөнхийлөгч Ц.Хүрэлсүх архи согтууруулах ундааны хэрэглээг бууруулах талаарх зарлиг гаргаад буй. Үүнтэй холбоотойгоор ЦЕГ-аас “Намайг алгас нөлөөллийн аянын зохион байгуулж байгааа юм байна. Ингээд ЦЕГ-ын нийтийн хэв журам хамгаалах олон нийтийн аюулгүй байдлыг хангах албаны урьдчилан сэргийлэх ажил хариуцсан ахлах мэргэжилтэн цагдаагийн ахмад Э.Энхтайвантай ярилцлаа.

-Архи согтууруулах ундааны хэрэглээ манайд ямар нөхцөл байдалтай байгаа талаар эхлээд мэдээлэл өгөөч?

-Манай улсад импортоор оруулж ирж байгаа архи, согтууруулах ундааны төрлийн бүтээгдэхүүний хэмжээ сүүлийн 10 жилд тав дахин нэмэгдсэн. Дотоодын үйлдвэрлэл ч энэ хэрээр нэмэгдээд байна. ДЭМБ-аас тогтоосон стандарт байдаг. Жилд насанд хүрсэн хүний архи, согтууруулах ундааны хэрэглээ 7-8 литр байдаг тухай. Хэрэв энэ хэмжээнээс хэтэрвэл үндэсний аюулгүй байдалд нөлөөлнө гэж үздэг. Гэтэл манай улсад насанд хүрсэн нэг хүнд жилд 28 литр архи, согтууруулах ундаа ногдож байна.

Бүр цаашилбал, насанд хүрэгчдийн 51 хувь нь байнга хэтрүүлэн хэрэглэдэг тоо байна. Улсын хэмжээнд согтууруулах ундаа хэрэглэсэн үедээ зөрчил гаргаж, эрүүлжүүлэгдсэн хүн 2018 онд 85840, 2019 онд 111076, 2020 онд 90.360, 2021 онд 69.414, 2022 оны эхний 10 сарын байдлаар 54.901 байна л даа. Харин улсын хэмжээнд шүүхээр баривчлагдсан хүн 2018 онд 10981, 2019 онд 15296, 2020 онд 15.745, 2021 онд 15.172 байгаа юм. Тэгвэл 2022 оны эхний 10 сарын байдлаар 15.270 хүнийг шүүхээр баривчилсан нь өмнөх оны мөн үетэй харьцуулахад 3.988 нэгжээр буюу 26.1 хувиар өссөн байдалтай байна.

-“Намайг алгас” аяны хүрээнд ямар ажлуудыг зохион байгуулж байна вэ?

-Хамгийн гол нь олон нийтэд архины хор хөнөөл, буруу зуршил, архины өргөн хэрэглээг бууруулж зөв хандлага, зөв соёлыг төлөвшүүлэх зорилгоор нөлөөллийн аяныг эхлүүлсэн. Учир нь Монгол Улсад үйлдэгдэж байгаа гэмт хэргийн шалтгаан нөхцөлийн 80-90 хувь нь архидан согтууралттай холбоотой байдаг. Энэ бол маш ноцтой үзүүлэлт.

-Баяр ёслол, тэмдэглэлт өдрүүдээр хамт олноороо, найз нөхдөөрөө, олуулаауулзах үед архи , согтууруулах ундаанаас татгалзсан нэгнээ буруутгах хандлага байдаг шүү дээ. “Намайг алгас” гэж хэлсэн нэгнээ хүндэтгэх хэрэгтэйг энэ аянаар ойлгуулахыг зорьж байна. Зөв үү?

-Намайг алгас гээд үг сонголтон дээр бид нэлээд ажил л асан. Мэдээж гол зорилго бол архины хэрэглээг багасгах, хорт зуршлаас ангид байх тухай шүү дээ. Тиймээс “Тааруулж татгалз” гэх мэтээр олон нэршил яригдсан. Тэр дундаас “Намайг алгас” үгийг сонгосон. Хамгийн гол нь хамт олон, найз нөхдөөрөө хавтгайрсан архидалт, буруу зан үйлээс залуу үеэ хамгаалах, чөлөөт цагаа зөв боловсон өнгөрөөх, гэр бүлдээ цаг гаргах зорилготой. Тиймээс хэн ч хүүхэд маань хүлээж байгаа, эхнэр, нөхөр маань гэрт байгаа, би өөр төлөвлөгөөтэй, би бэлтгэлд явна, би эрүүл хооллож байгаа, би хичээлтэй учраас “Намайг алгас” гэж шууд хэлдэг байх ёстой. Түүнийг нь бусад нь ч хүндлэх ёстой.

-Архидалтаас үүдсэн гэмт хэрэг, зөрчил их байдгийг та хэллээ. Тодорхой жишээ дурдахгүй юу?

-Дээр хэлсэн шүү дээ. Гэмт хэрэг зөрчлийн шалтгаан нөхцөлийн 80-90 хувь нь архи, согтууруулах ундаанаа сүүдэлтэй байдаг. Хоногт 300-500 жолооч согтуугаар машин жолоодож байгаад эрүүлжүүлэгдэж байна . Цагдаагийн байгууллагад ирж байгаа дуудлага мэдээллийн 40-50 хувийг гэр бүлийн хүчирхийллийн дуудлага эзэлдэг. Жишээ нь, олон жил уулзаагүй найзууд төрсөн өдөр тэмдэглэдэг. Олон жил уулзаагүй гэж нэгнийгээ онгироож байгаад хавтгайрсан архидалт болсон. Эцэст нь нэгнийхээ аминд хүрсэн хэрэг гарсан. Бас согтуурсан үедээ бусдад агсам тавьж гэмтэл учруулаад эрх чөлөөгөө хасуулан торны цаана сууж байгаа тохиолдлууд ч бий.

Нэмэлт: Хэрэв та хэн нэг найзыгаа архинд уруу татаж, шахсан тохиолдолд дараах хуулийн хариуцлагыг хүлээнэ

28 дугаар зүйл.Согтууруулах ундаа хэрэглэхийг хориглох
2023 оны 1 сарын 1-ээс дагаж мөрдөх хуулинд

28.1.Дараах хүн согтууруулах ундаа хэрэглэхийг хориглоно:

28.1.1.тээврийн хэрэгсэл жолоодож байгаа;

28.1.2.21 нас хүрээгүй;

28.1.3.жирэмсэн.

28.2.Бусдыг согтууруулах ундаа хэрэглэхийг шаардахыг хориглоно. Бусдыг согтууруулах ундаа хэрэглэхийг шаардаж согтоосны улмаас бусдад учруулсан гэм хорыг согтууруулах ундаа хэрэглэхийг шаардсан этгээдэд хариуцуулж болно.

Continue Reading

Trending

error: Content is protected !!