Connect with us

Соёл Урлаг

Ц.Төмөрбаатар: Кино урлаг нэг нам, бүлэг хүмүүст үйлчилдэг зүйл биш

Published

on

”Бурхан өршөө” эмгэнэлт инээдмийн уран сайхны кино энэ сарын 1-нд нээлтээ хийсэн. Киног “Big Line” студийн найруулагч З.Батболд найруулсан бөгөөд А.П.Чеховын “Түшмэлийн үхэл” зохиолоос сэдэвлэн бүтээсэн юм. Энэхүү киноны гол дүрд Төрийн соёрхолт, гавьяат жүжигчин Ц.Төмөрбаатар, “Маск” продакшны жүжигчин М.Баярмагнай нар тоглосон.

Гэтэл тус киног АН-ын захиалгат кино хэмээн “Өргөө” кино театрт гаргахыг хориглосон юм. Өөрөөр хэлбэл, энэ кино нь улс төрийн сэдэвтэй, нэг намыг илт магтсан гэсэн шалтгаанаар гаргахыг хорьсон аж. Энэ талаар тус киноны гол дүрийн жүжигчин Ц.Төмөрбаатартай цөөн хором ярилцсан юм.

-“Бурхан өршөөг” киног АН-ын захиалгат уран бүтээл хэмээн ярих болсон. Гэтэл үүнийг батлах мэт кино театрт гаргахыг хориглолоо?

-Нэгдүгээрт манай киноны найруулагч АН-д мэдэгдэл хүргүүлсэн. Үүний хариу энэ гуравдугаар сарын 20-нд ирсэн. Тус намаас “Big line” студи бүтээж үзэгчдийн хүртээл болгосон гэх “Бурхан өршөөг” эмгэнэлт инээдмийн киног Ардчилсан нам захиалаагүй бөгөөд санхүүгийн болон бусад талын дэмжлэг үзүүлээгүй болохыг албан ёсоор мэдэгдэж байна” гэсэн мэдэгдэл ирсэн.

Хоёрдугаарт энэ киног үнэхээр намын санхүүжилтээр хийсэн бол мөнгө санхүүгийн хувьд ямар нэгэн санаа зовох зүйлгүй байх байлаа. Гэтэл энэ киног бүтээхэд хөрөнгө мөнгө дутсан. Бид үүнийг шийдээд л киногоо хийсэн гэж хэлмээр байна. Сонгууль ойртож байгаа болохоор аливаа нэгэн намын захиалгаар хийгдсэн гэж ойлгоод байх шиг байна. Энэ бол маш буруу ойлголт.

-Таныг АН-ын гишүүн учраас намын кинондоо гол дүр бүтээлээ гэх юм?

-Миний хувьд энэ намын гишүүн. Гэхдээ энэ киногоор бид Ардчилсан намыг сурталчлаагүй. Харин ардчилсан нийгэмд амьдарч байж нийгмийн үнэ цэнийг ойлгохгүй байгаа хүмүүсийн тухай энэ кинондоо гаргасан. Найруулагч маань нэг өдөр яриад кино хаагдлаа гэхэд би их гайхсан. Учрыг нь лавлахад, намын захиалгын кино гэж үзээд хаасан.

Өөрөөр хэлбэл, үзэгчдээс гомдол ирсэн болохоор гэсэн. Би уран бүтээлч, урлагийн хүн. Монголын урлагт зүтгэж байгаагийн хувьд ямар нэгэн үзэл бодол, чиг шугамыг ард түмэнд, үзэгчиддээ хэлж ойлгуулж, хүмүүжүүлж, боловсруулж, тэдний алдаа дутагдлыг шүүсжилж, ололт амжилтыг магтаж байж уран бүтээл гардаг гэж боддог.

Түүнээс биш зүгээр нэг нам, бүлэг хүмүүсийн үзэл бодолд үйлчилдэг зүйл биш. Кино гэдэг чинь урлаг учраас ард түмэндээ хандаж, өөрсдийн үзэл бодлыг илэрхийлэх зүйл гэдгийг хэлмээр байна. Түүнээс гадна урлаг хүн болгонд таалагдаж байх зүйл биш.

-Нэг талыг баримталсан кино хийлээ гэх яриаг хэрхэн хүлээн авсан бэ?

-Урлагт ажиллаж байгаа найруулагч, жүжигчид гэхээр ямар ч нийгмийн идэвх үзэл бодол, чиг шугам байхгүй улс гэж боддог юм шиг байгаа юм. Энэ тийм биш. Нийгмийн хөгжлийн хурдаас нэг алхмын өмнө явж байж ард түмнээ араасаа дагуулж, хүмүүжүүлж явах учиртай хүмүүс.

Бид улс төр, түүхийн талаар мэдлэгтэй, ард түмний төлөө шаналж явдаг. Тийм болохоор өөрийн үзэл бодлоо хэнээр ч заалгахгүйгээр, хэнд ч захирагдахгүйгээр хийх ёстой гэж бодож байна. Тийм ч учраас миний хувьд энэ кинонд тоглоход урам зоригтой байсан.

Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.

Соёл Урлаг

Б.Одончимэг: Эх орондоо сайхан амьдрах нөхцөлийг нь бүрдүүлээд өгөөч

Published

on

“Театр” Одноо нэрээр олонд танигдсан жүжигчин Б.Одончимэг Европын хэд хэдэн орноор аялал хийгээд ирсэн. Тэрбээр энэ аялалынхаа явцад газар үзэж нүд тайлангаа, сэтгэлдээ бага зэрэг эmзэглэл тээсээр ирсэнээ цахим хуудаснаа онцолжээ.

Тэрбээр “Би гэрээсээ гараад нилээн хэд хоног болохдоо гадаадад байгаа олон Монголчуудынхаа амьдралыг сонслоо. Монголчууд маань хаана ч хөдөлмөрч мундаг юм байна аа. Эх орондоо сайхан амьдрах хүсэл бүгдэнд нь байдаг. Хугацаа давчуу байсан ч чадахаараа л олон зүйл ч судалж нүд нээгдлээ.

Амьдрах хэцүү биш Монголд амьдрах хэцүү болоод байгаа нь үнэн. Юун түрүүнд 2000-3000 $, еврогийн цалинтай хүмүүсийн амьдардаг газруудтай яг адилхан үнэтэй заримдаа манайхаас хямд мөртлөө эрүүл хүнс хэрэглэдэг дундажаар 300-хан $ цалинтай мөртлөө битүү eр лизингтэй тэсэж амьдарч байгаа эндэх Монголчуудаараа бас бахархаж байна. Агуу их түүхтэй мөртлөө огт үзүүлж харуулах түүхгүй болсон Монгол минь

Асар их газрын баялагтай мөртлөө улсад нь үлддэггүй , иргэддээ хүртээлгүй гадныханд алдсаар байгаа хоосон Монгол минь. Хангай хээр тал нь хосолсон байгалийн үзэсгэлэнтэй мөртлөө байгаагаа хөгжүүлж ,хайрлаж тордож чаддаггүй төрдөө л буруу өгч иргэн бүрийн эрхэм чанараа гээсэн өрөBдөлтэй бид. Эрхэм дээдсүүд минь надаасаа л олон газраар явж үзсэн байлтай эх орны баялаг, өв соёл юунд оршдогийг судалж уншдаг байлтай.

Төрд гарсан хүмүүс ер нь хүн гүрэний түүх, Чингис хаанаараа олон жил улсынхаа цээжээ тахалж яваа нууц товчоогоо хэд нь уншиж судалсан бол ? гэж өөрийн эрхгүй бодогдлоо. Уншсан бол газар нутгийн үнэ цэнэ, хүн чанарын зийгээ алдахгүй байх байсан байх.

Гишгэсэн мөрөө эргээд бүгд хараарай бид хэр зөв замаар явсан бэ? ядаж эх орондоо хэрэгтэйг хэрэгжүүлж чадахгүй бол ядаж үлдсэн амьдралынхаа хугацаандаа хүн чанартайгаа үлдэж , хийж чадах залуучууддаа хийж боломжийг олгоод өгөөчдээ гэж хэлмээр байна. Одоо болоо шдээ хангалттай эх орондоо сайхан амьдрах нөхцөлийг нь бүрдүүлээд өгөөч” гэжээ

Continue Reading

Соёл Урлаг

Жүжигчин Ж.Оюундарь: Залуучууд гаднын улсыг олноор зорьж байгаа нь ядyyгийн зoвлoн байхгүй юу

Published

on

Тайз, дэлгэцийн урлагт удам залгасан авьяаслаг, уран бүтээлч гэр бүл олон байдаг билээ. Тэдний нэгэн гэр бүл болох Монгол Улсын гавьяат жүжигчин Ж.Оюундарийг урьж, ярилцлаа.

Түүнийг Монголын ард түмэн Ардын жүжигчин Л.Жамсранжавын охин, урлагийн аль ч тайзнаа хувьсан өөрчлөгдөх авьяас чадвартай, өөрийн өнгө донжийг тайз, дэлгэцийн уран бүтээлд мөнхөлж яваа чадварлаг уран бүтээлч гэдгээр нь хүндэтгэн хайрладаг.

Урлагийн үе, үеийн ноён оргилууд УДЭТ-т “өдөлсөн” байдаг. Театр бол ариун сүм гэгддэг. Ийм л ариун сүмийн үүдэнд, тэнд “өдөлсөн” уран бүтээлчтэйгээ уулзлаа. Ингээд би гавьяат жүжигчин Ж.Оюундарийн гэгээн ертөнц рүү таныг хөтлөхөөр ярилцлагаа эхлүүллээ.

-Сайхан хаваржиж байна уу. Таны сүүлийн үеийн уран бүтээлийн тухай сонин сайхнаас хоёулаа ярилцлагаа эхлэх үү?

Сайхаан, сайхан хаваржиж байна уу. Монголчууд бид хоёр жил дамнасан цар тахлыг зарим талаар тун давгүй даван тууллаа.

Манай хамт олон энэ хугацаанд үзэгчдэдээ Л.Толстойн зохиол “Анна каренина” жүжгээ чадан ядан толилууллаа. Миний хувьд одоо хүүхдийн жүжгийн дүр дээр ажиллаж байна. Үүнээс гадна орон нутгаар аялах тоглолтын бэлтгэлээ базааж байна даа. Мөн дэлгэцийн дөрвөн уран бүтээлийн дүр дээр тоглосон доо.

-“Анна каренина” жүжгийн тухайд бас бүтээсэн дүрээрээ юу илэрхийлэхийг зорьсон тухайгаа ярьж өгөөч?

Л.Толстойн “Анна каренина” үнэхээр гайхалтай роман, гайхалтай зохиол. Уншсан хүн бүр гайхамшгийг нь мэднэ. Би энэхүү жүжигт Щербацкая хатагтайн дүрд тоглосон. Щербацкая бол бодит хүн. Энэ дүр зохиол дээр хоёр охин, ганц хүүтэй эхээр гардаг.

Нийгмийн төлөөлөл болсон язгууртан эмэгтэйчүүдийн амьдралыг үзүүлсэн дүр л дээ. Ер нь бол нийгэм нь өөрчлөгдсөн ч амьдралын явц өөрчлөгддөггүйг илэрхийлэхийг зорьсон.

Гэрийн эзэгтэй, эмэгтэй хүний мөн чанарыг харуулсан хатагтайн дүрд би тоглосон. Эмэгтэй хүн гэж хэн юм бэ, юу хүсэж мөрөөддөг юм, зорьсон зүйлдээ хүрэхийн тулд яадаг вэ гэдэг талаас нь дүрээ харуулахыг, таниулахыг хичээсэн.

Щербацкая хатагтайн нөхөр Щербацкий Ванд Ардын жүжигчин П.Цэрэндагва ах гайхалтай сайхан тоглосон. Энэхүү жүжгийг найруулагч Н.Наранбаатар үнэхээр сайн найруулсан гэж уран бүтээлч хүнийхээ хувьд ам бардам хэлнэ.

-Та бол тайз, дэлгэцийн уран бүтээлийн алинд ч түүртэх юмгүй дүр бүтээж чаддаг хүн шүү дээ. Тэгэхээр тайз, дэлгэцийн уран бүтээлд тоглоход гардаг ялгааны тухайд?

Орон зайн хувьд тайзны жүжиг бол 22 дугаар эгнээнд сууж байгаа үзэгчид үгээ, үйлдлээ хүргэх, дэлгэц бол нэг метрийн зайд байгаа хүнд хүрдгээрээ ялгаатай. Харин тоглолтын хувьд онцын ялгаа байдаггүй. Тайзан дээр хөдөлгөөн нэмэгддэг ч дотоод сэтгэхүйн мөн чанарууд яг л адилхан.

Тайзан дээр нэг өөр, дэлгэцийн бүтээлд өөрөөр жүжиглэнэ, дүр бүтээнэ, сэтгэл хөдлөлөө илэрхийлнэ, дүрийнхээ мөн чанарыг гаргана гэж байхгүй. Үзэх хэлбэр нь өөр ч ур чадвар, халуун амь нь нэг л гэж хэлнэ.

-Тайзны урлагаар дамжуулж нийгэмд юу хүргэж болох вэ гэж асуух гээд байгаа юм л даа?

Тайзаар дамжуулж, урлагийн хүн юу хэлж, илэрхийлэх вэ гэдэг чухал л даа. Ер нь бол нийгмийн болох, болохгүй зүйлсийн нэг хэсгийг “таслан” авч тайзан дээр жүжиг болгон тавьдаг. Тиймээс өөрийгөө тайзан дээрээс харж болдог гэж болно. Мөн тайзан дээр амьд харилцаа бий болдог.

Яагаад гэхээр инээж, уйлах, баярлах, гомдоход хамтдаа байдаг учраас үзэгч, жүжигчид нэг нэгнээ мэдэрдэг. Энэ нь тайзны урлагийн гол онцлог шүү дээ.

-Тайзан дээрээс үзэгчдээ харах танд ямар мэдрэмж өгдөг вэ?

Уран бүтээлч хүний хувьд танхим дүүрэн үзэгчтэй байхыг харах сайхан байдаг. Үзэгчдэдээ л үзүүлэх гэж хөдөлмөрлөж байгаа учраас танхим дүүрэн үзэгчээ харах хамгийн сайхан мэдрэмж байдаг. 200 гаруй хүн хамтарч хийсэн уран бүтээлийг 20-30-хан хүн үзэх гээд ирсэн байвал харамсалтай шүү дээ. Уран бүтээлээрээ хэлэх гэсэн санаагаа танхим дүүрэн үзэгчид илэрхийлбэл илүү үр дүнтэй.

Мөн үзэгчдийн алга ташилт үнэхээр гайхалтай, сайхан мэдрэмж. Уран бүтээлчдийн бүтээлд урам, талархал өгч байгаа гол зүйл бол нирхийсэн алга ташилт шүү дээ. Мөн алга ташилтаар өөрийнх нь үг, дүр бусдад хүрч чадав уу, үгүй юү гэдгийг мэдэж болно.

Алга ташилтаас гадна өөр нэг сайхан зүйл нь үзэгчид тоглолтын дараа жүжигчид, уран бүтээлчидтэй уулзахыг хүсдэг, ярилцах дуртай болсон байна. Энэ нь үнэхээр сайхан соёл бас урам юм даа.

-Жүжигчин болсон түүхээсээ бидэнд сонирхолтой яриа дэлгэнэ гэж бодож байна?

Миний цусанд уран бүтээлч хүний эд эс байгаа болохоор ч тэр юм уу, бага байхаасаа уран бүтээлчдийн дунд өссөн болохоор тэгдэг юм уу жүжигчин болоход орчин их нөлөөлсөн л дөө. Багадаа хүн их дууриадаг, шүлэг уншдаг, шог байдлаар зарим зүйлийг үзүүлдэг, ярьдаг хүүхэд байсан. Манай гэрийнхэн миний тэ бүрийг инээгээд л үздэг байлаа.

Энэ бүхэн нөлөөлснөөс гадна театрт ойр өссөн болохоор ч тэр үү жүжигчин болно гэж л боддог болчихсон байсан. Би бүжигчин болно гээд дугуйланд хүртэл явж байлаа. Гэхдээ жүжигчин болсон. Мэдээж зүтгэж, хөдөлмөрлөж байж жүжигчин болсон доо.

Алга ташилтаас гадна өөр нэг сайхан зүйл нь үзэгчид тоглолтын дараа жүжигчид, уран бүтээлчидтэй уулзахыг хүсдэг, ярилцах дуртай болсон байна. Энэ нь үнэхээр сайхан соёл бас урам юм даа.

Үүнээс гадна дүр бүтээх, дүрд тоглох нь хоорондоо ялгаатай. Би бүтээж байгаа дүрээ мэдрэхийг хичээдэг. Мэдэрч байж сайн дүр бүтээнэ гэж итгэдэг. Ахмад уран бүтээлчид “200 гаруй уран бүтээлд оролцлоо. Үүнээс гарын таван хуруунд багтах дүр бүтээсэн” гэж ярьдаг л даа.

Тийм ч байх магадлалтай юм. Тиймээс дүрээ мэдэрч гаргах, тоглох гэдэг хамгийн чухал санагддаг. Өөрөөр хэлбэл, би сайн дүр бүтээхийн эрэлд бүх амьдралаа зориуллаа. Хэчнээн нь дүр болсныг одоогоор хэлж мэдэхгүй байна” гэв.

-Уран бүтээлчид сайн уран бүтээл хийхэд авьяас чухал гэж ярьдаг. Гэтэл зарим нь хөдөлмөрөөр сайн уран бүтээл төрж болно гэж ярих юм. Та энэ тал дээр ямар бодолтой байдаг вэ?

Миний бодлоор тодорхой хэмжээний өгөгдөлтэй байж л уран бүтээл туурвина гэж боддог. Өгөгдлөө сайн арчилж, ургуулж, тордож байж нэлээд сайн бүтээл хийнэ. Тэгснээрээ сайн уран бүтээлч болно. Төрөлхийн мундаг авьяастай хүмүүс байдаг л даа. Харин арчилдаггүй авьяас зэвэрч, үxдэг. Нэг үгээр бол тордоогүй авьяас үxдэг.

Ихэнх хувь нь хөдөлмөр гэж яриад байдгийн учир үүнтэй холбоотой. Ямар ч ажил, мэргэжил хүнээс хөдөлмөр шаарддаг шүү дээ. Тиймээс хөдөлмөрлөж байж л үр дүн гарна. Тэгэхээр зөвхөн жүжигчин ч гэлтгүй бүгд хөдөлмөрлөх л хэрэгтэй.

-Тайзны уран бүтээлийн сайхан болон хүндрэлтэй талуудаас хуваалцаж болох уу?

Бололгүй яах вэ. Хүндрэл, бэрхшээлтэй зүйл олон л гарна. Гэхдээ сайн сайхан нь бүүр олон байдаг. Сайн уран бүтээл хийж чадах юм бол хайр, хүндэтгэл алхам тутамд л ирнэ. Тэр Хайрыг хүн ухаанаараа л мэдэрч, эдлэх ёстой гэж боддог.

-Тайзны уран бүтээлч болохоор бэлтгэгдэж байгаа залууст юу зөвлөмөөр байдаг вэ?

Мэдээж мэргэжлийн багш нар хичээл орж байгаа учраас аргачлалыг нь заачихсан байгаа. Тэгэхээр би юу гэж хэлэх вэ гэвэл “Хөдөлмөрлө, бидний мэргэжил бол ямар нэгэн хүний дүрд “орж” байдаг хариуцлагатай ажил учраас дахин, дахин хөдөлмөрлө, хайрла, зүтгэ” гэж хэлмээр байна.

Үүнээс гадна хөнгөхөн зүйл хийгээд од болох хүсэлтэй залуус байдаг л даа. Тийм хүмүүс унахдаа амархан. Тэгэхээр энэ урлагийнхаа ид шидийг мэдрэх хэрэгтэй гэж зөвлөмөөр байна. Ялангуяа жүжигчин хүн үгэндээ их анхаарах хэрэгтэй. Яагаад гэхээр бид нийгмийн үлгэр дууриалал нь байдаг.

Тийм ч болохоор бидний үг, үйлдлийг хүүхдүүд их дууриадаг шүү дээ. Тиймээс юу ярих вэ гэдгээ сайн бодох ёстой. Хувь хүн нь хэн байх нь хамаагүй. Жүжигчин хэмээх эрхэм нэрийг зүүсэн л бол заавал хэрэгжүүлэх, үүрэх хариуцлагын нэг нь энэ.

Тэр дундаа гудамжны хэллэгүүдээс зайлсхийх, бүр огт хэрэглэхгүй байх хэрэгтэй. Улсын хөгжилтэй холбоотой учраас жүжигчид үүнийг анхаарах цаг нь болсон. Бас нэг юм нь хүн болгон ажилдаа эзэн болох хэрэгтэй байна. Нийгэмд хариуцлага гэдэг зүйл нэгэнт алдагджээ.

-Ярианаас тань сонсоход та өнөөгийн нийгэмд нэлээд эмзэглэж, шүүмжлэлтэй хандаж байгаа бололтой?

Бүхий л нэр төрлийн барааны үнэ өндөр, цалин бага байна. Тиймээс амьдрал нь хэцүү байгаа хүн олон байна шүү дээ. Гэхдээ “Бүх юм сайхан болох байх” гэж итгэж, найдаж байна. Эх орноо, газар шороогоо бүрэн бүтэн авч үлдээд үр хүүхдүүддээ өвлүүлэх юм сан гэж эрхгүй бодогддог боллоо. Ер нь манай урлагийнхан их эх оронч үзэлтэй.

Тийм ч учраас энэ тал руу бүтээл туурвиж, зүрх сэтгэл нь илүүтэй шаналж явдаг. Эх оронд минь хайрламаар зүйл олон байна. Гэтэл үүнийг халширмаар болгочихсон байгаа нь харамсалтай юм. Залуучууд гаднын улсыг олноор зорьж байгаа нь ядyyгийн зoвлoн байхгүй юу.

Эх орон нь баян, ажил орлоготой байсан бол залуучууд харь газар, хүний нутагт яалаа гэж бooл болох юм бэ. Хөөрхий минь, хэдэн төгрөг цуглуулж ар гэрээ тэжээхийн тулд л явж байна шүү дээ. Залуу насныхаа хамаг эрч хүчийг хүний нутагт алдаж байна. Ажиллаж, ажиллаж ирээд олсон, хураасан мөнгөө биеэ эмчлүүлэхэд зарцуулаад дуусч байгааг нь сонсох, мэдэх үнэхээр харамсмаар. Энэ бол эх орон ядуу байгаагийн шинж л дээ.

-Уран бүтээлч хүний хувьд танд магтаал, шүүмжлэл аль, аль нь л ирдэг байх. Шүүмжлэлийг хэрхэн хүлээж авдаг вэ?

Ямар ч хүн шүүмжлэлийг буруугаар хүлээж авч болохгүй. Шүүмж санаатай, санаандгүй гээд янз бүр л дээ. Толгой илсэн болгон найз биш, хатуу үг хэлсэн хүн болгон дайсан байдаггүй. Шүүмжээр хурцлагдаж, дараа дараагийн уран бүтээлээ чангаруулдаг, өмнөхөөсөө сайжирдаг хүн л хождог, ахидаг, чадвартай болдог юм даа.

Ялангуяа жүжигчин хүн үгэндээ их анхаарах хэрэгтэй. Яагаад гэхээр бид нийгмийн үлгэр дууриалал нь байдаг. Тийм ч болохоор бидний үг, үйлдлийг хүүхдүүд их дууриадаг шүү дээ. Тиймээс юу ярих вэ гэдгээ сайн бодох ёстой.

-Таны аав яг энэ театрын тайзан дээр дэлхийн болон Монголын сонгодог уран бүтээлүүдэд дүрээ мөнхөлсөн шүү дээ. Аав тань уран бүтээлч болоход нь юу хэлж, захиж байсан бэ?

Ээж миний энэ театрт олон жил нүүр будагчаар ажиллаж байгаад тэтгэвэртээ гарсан. Уг нь бол циркийн хүн л дээ. Театрт оёдолчноор анх ажилд ороод нүүр хувиргагч болсон хүн л дээ, ээж минь. Ер бол ээж минь аавыг уран бүтээлдээ өөрийгөө бүрэн зориулахад нь өөрийнхөө бүхий л зүйлийг золиоcoлж амьдарсан гэхэд хилсдэхгүй.

Тэгж явсан хоёр уран бүтээлч хүний дунд ажиллаж амьдарсан болохоор би энэ мэргэжлийг сонгосон ч байх. Аав минь намайг уран бүтээлч болж байхад “Уран бүтээлч хүн цагийг ягштал баримталж, дүрийн судалгаагаа чинээнд нь тултал хийдэг байх хэрэгтэй” гэж хэлдэг байв. Аав маань өөрөө ч ийм л зарчмаар ажилладаг байсан даа.

Continue Reading

Соёл Урлаг

Р.Анхням: Би эрт босдог, бага иддэг, амаа том ангайж инээдэг, түрүүлж уучлалт гуйдаг хүн

Published

on

Энэ баасан гарагт нээлтээ хийх “Дасгалжуулагч” УСК-д дүр бүтээсэн жүжигчин Р.Анхнямтай ярилцлаа.

Энэ бол хүн хүндээ өгдөг итгэлийн тухай кино

-“Дасгалжуулагч”-ийн зохиолыг уншаад юу нь таны сэтгэлийг татсан бэ. Хувь жүжигчнийхээ чансааны хувьд сонголтоо тодорхой өндөр дүүжлүүр шаардлагад нийцүүлдэг болов уу гэж бодож байна л даа. Ажиллахаар шийдсэн шалтгаан тань?

-Энэ кино заавал байх ёстой. Энэ киног хүмүүст заавал үзүүлэх ёстой гэсэн шалтгаан. “Дасгалжуулагч” бол “Ингэж хийвэл хүмүүс сонирхож үзэх байх” гэж хийсэн кино биш. Уран бүтээлчдийн хувьд ч маш их зориг шаардсан. Кино хийхэд багагүй хөрөнгө, мөнгө зардаг. Хүмүүст тохируулж биш, “Хүмүүс заавал үзэх ёстой, үзүүлэх ёстой” гэж хийнэ гэдэг асар их эрсдэл дагуулна. Бид бүгд өндөр эрсдэл үүрч энэ төсөл рүү орсон. Би энэ талаас нь харж, хэрэв миний чадал хүрдэг бол, энэ кинонд заавал дүр бүтээх ёстой гэж бодсон.

-Сэдэв, агуулгын хувьд?

-Хүмүүс хөгжлийн бэрхшээлтэй хүүхдийн тухай гэж бодоод байгаа юм. Үүнээс илүү, хүн хүндээ өгдөг итгэлийн тухай, сэтгэлийн тэнхээний тухай кино. Хүн бүр адилгүй, өөр өөр. Нэг нэгнээ хүлээн зөвшөөрч, нэг нэгэндээ итгэл найдвар өгөх нь амьдралын гэрэл гэгээтэй тал.

Өмнө нь хөлөө алдсан нэг ахтай ярилцаж байлаа. Тэр “Та нар кино хийхээрээ хөлгүй хүнийг хөлтэй болгох гээд тэмцээд байдаг. Хөлтэй болчихвол тэр хүн сайхан амьдрах юм шиг. Тэгвэл ихэнх хүн хөлтэй шүү дээ. Тэд яагаад бүгд сайхан амьдрахгүй байгаа юм” гэсэн. Манай кино ийм утгатай. Энэ нь сэтгэл татсан.

-“Ийм кино байх ёстой” гэж хувь уран бүтээлч итгэл үнэмшлээрээ шатаж ажиллах тэр шалтгаан юунаас төрдөг юм бол?

-Тэгж хийсэн кино урт удаан настай байдаг. Хүмүүсийн сэтгэлд үлддэг. “Байх ёстой” гэж хийж байгаа учраас. Дурсагдаад, амьдраад л байдаг. Ер нь уран бүтээлийн гайхамшиг нь тэр шүү дээ. Маш урт хугацааг дамжин, амьд байсаар байна гэдэг уран бүтээлийн гайхамшигтай шинж чанар.

-Тэгвэл найруулагчийн саналыг анх хэрхэн хүлээж авав?

-Би Э.Ган-Очир найруулагчийг 2012 оноос хойш мэднэ. Баримтат кинон дээр ажиллаж байхаас нь мэдэх юм. Тухайн үед би судалгаа хийж яваад, түүнтэй уулзаж, танилцаж байлаа. Уг уран бүтээлчийнхээ хувьд надад таалагддаг. Өөрийн гэсэн үзэл бодолтой, өөрийн гэсэн өнгө төрхтэй найруулагч. Өмнө нь “Дурсаж яваарай” гэж кино хийсэн, түүнийг нь үзээд надад их таалагдаж байсан. Энэ кино ч Э.Ган-Очирыг ил тод илэрхийлсэн. Ямар нэг юмыг даган дуурайдаггүй хүн л дээ. Бас маш их уншдаг найруулагч.

-Зохиол анх артхаус талдаа байсан ч явц дунд нэлээд арилжааны шинжтэй болгож өөрчилсөн гэсэн л дээ. Энэ өөрчлөлтүүдэд таны үзэл бодол хэрхэн нөлөөлж байсан бэ?

-Надаас биш найруулагчаас л асуувал зохих асуулт бололтой. Харин би дүрийнхээ тухайд санал бодлоо нээлттэй ярилцаж явсан. Найруулагчийн бодчихсон байгаа санаан дээр жүжигчин нөлөөлж, зохиолыг өөрчилж ер болохгүй. Харин дүрийн санааг өөрчлөх боломжтой. Санал бодлоо зөвшилцөж болно. “Би хүүтэйгээ ингэж яримаар байна”, “Би хүүгээ энд нь орхимоор байна” гэх мэт.

Зураг авалтын үеэр найруулагч бид хоёр байнга л зохиолынхоо талаар ярилцдаг байсан. “Би тоглоё” гэсэн цагаасаа л өдөр болгон шахуу найруулагчтайгаа киноны тухай ярилцсан байх. Надад гэхдээ киног арилжааны, арилжааны бус гэж ялгах нь сонин санагддаг. Адилхан л уран бүтээл. Хэрэв уран бүтээл сайн бол арилжааны ч бай, үгүй ч бай урт удаан амьдрах л болно.

Карьераа “доош буулгасан” гэж огт хэлэхгүй

-“Дасгалжуулагч” дээр ажилласнаар хувь хүндээ шинээр нээсэн зүйл бий юу?

-Ер нь ямар ч зохиол дээр ажилласан, жүжигчин хүн шинэ ухаарал авч үлддэг. Би “Дасгалжуулагч” дээр ажиллаад, хүүхдүүдээ дэндүү эрхлүүлдэг юм байна даа гэж бодсон. Бие дааж шийдвэр гаргах, хөлөө олж амьдрах явцад нь тус биш ус болдог ч байж магадгүй юм байна гэж. Хүүхдүүдтэйгээ харилцах харилцаанд маань том өөрчлөлт орсон.

Хөгжлийн бэрхшээлтэй хүүхдийн ээж гэхээр л үргэлж санаа тавиад, хормой хотоос нь зуурч явдаг гэж ойлгодог. Үгүй шүү дээ. Амьдрал дээр ийм ээжээс бүх характер гарна. Ер нь нялцганаад байх тусам хүүхдийг улам л амьдрах чадваргүй болгодог. Хайр нь дотроо, хал нь гаднаа гэдэг тэр. Хөгжлийн бэрхшээлтэй хүүхдээ өсгөж байгаа ээж хэд дахин илүү ухаан, сэтгэлийн тэнхээ зардаг.

Ярьдаггүй, сонсдоггүй хүүхэдтэй нэгэн ээжийг би мэднэ л дээ. Миний хөндлөнгийн төсөөллөөр бол, үргэлж хүүгээ хөтлөөд явж байдаг болов уу, хүмүүсээс өмгөөлж хамгаалж явдаг болов уу гэж бодсон. Гэтэл тэр ээж хүүхдүүдтэй тогло гээд гадаа гаргачихдаг байсан. Одоо тэр хүү ярьдаг болчихсон, тодорхой хэмжээнд сонсдог болсон. Биеэ даагаад, эхнэр хүүхэдтэй болчихсон, сайхан амьдарч байгаа.

-Ер нь таны илүү сэтгэл дүүрэн яваа нь “Дасгалжуулагч”-ийн хийц үү, агуулга уу?

-Агуулга нь.

-Хийцийн тухайд?

-Хийцийн тухайд найруулагчийн бодол, үзэгчдийн сэтгэгдэл илүү голлох учиртай.

-Би ингэж асуумаар байна л даа. Эхний асуултдаа таныг ажиллах бүтээлдээ өндөр шаардлага тавьдаг болов уу гэж боддог талаараа дурдсан. Хэдийгээр “Дасгалжуулагч”-ийн агуулга өргөн ч, нэг тийм нэр хүндтэй бус төсөл рүү яагаад өөрийнхөө карьерыг “доош буулгаж” орсон юм бэ?

-Хүн ер нь шууд дээрээс эхэлдэггүй шүү дээ. Би өөрийгөө ямар нэг байдлаар дээр гарсан гэж үзээд, дээрээс доош чиглэсэн хандлага гаргадаг хүн биш. Уран бүтээлд ч, энгийн харилцаанд ч. Миний бодлоор, Э.Ган-очир найруулагчийн хаа хүрэх нь тодорхой байгаа. Ийм учраас хамтарсан, цаашид ч хамтарна. Миний уран бүтээл хувийн үзэл бодолтой минь их уялддаг л даа. Би өөрийнхөө үзэл бодолд үнэнч байхыг их хичээдэг. Би тэр найруулагчийг хаана очихыг мэдэж буй байгаа учраас хамтарсан, энэ үүднээс карьераа “доош буулгасан” гэж огт хэлэхгүй.

-Уучлаарай, энэ асуулт киног доогуур үнэлсэн хэрэг биш юм шүү.  

-Ойлгож байна аа. Киног доогуур үнэлж буй хэрэг биш байх. Уран бүтээлийн чанарт үнэлэлт, дүгнэлт өгсөн гэхээс илүү хувь жүжигчний маань үүднээс харж тавьсан асуулт гэж бодож байна.

Туршиж үзэж байж л хүн ойлгодог байх

-Өөрийнхөө үзэл бодолд үнэнч байхыг хичээдэг нь таны биеэ авч яваа байдлаас ч харагддаг. Харин энэ хувь хүний төлөвшил үү, эсвэл уран бүтээлчийн амьдралаас улбаатай зүйл үү. Өөрөөр хэлбэл, уран бүтээлч бус нэгэн байсан ч ийм хандлагатай байх байсан уу?

-Уран бүтээлч амьдралыг сонгоогүй байсан ч би үзэл бодолдоо үнэнч нэгэн байх байсан. Гэхдээ би уран бүтээлч учраас энэ маань илүү тод харагддаг болов уу. Уран бүтээлч болсноороо, хийсэн ажлаасаа олж авсан ухаарлууд маань намайг илүү тууштай болгосон байж магадгүй.

-Танд нөлөөлсөн нөлөөллүүд юу байв?

-Ерөнхийдөө манай гэр бүлийн хүмүүжил л дээ. Манайхан тийм ойворгон хүмүүс биш. Өвөө, эмээ маань “Эрдэмтэй хүн даруу гэдэг юм шүү. Ойворгон хүмүүс яг нэг хэмжээндээ очоод зогсдог юм” гэж хэлдэг байсан. Хэрэв би нэг уран бүтээлдээ сэтгэл ханачихвал тэр байрандаа л зогсох нь л дээ. “Даруу байх тусмаа хүн илүү хөгжиж байдаг учраас битгий онгирч байгаарай. Ер нь онгироо зан осолтой байдаг шүү”. Манай гэрийн хүмүүжил ийм. Би бас анхнаасаа ийм даруу байсан уу гэвэл үгүй. Бүр тийм онгироо ч байгаагүй л дээ. Гэхдээ оюутан явсан, сургуулиа төгссөн цаг хугацаанаас хойш гадаад төрхөө ч олон дахин өөрчилсөн гэх мэт зүйлс бий. Туршиж үзэж гэмээ нь хүн өөрийгөө ойлгодог юм шиг санагддаг. Хэрэлдэж үзэх, зодолдож үзэх хэрэгтэй /Инээв/. Туршиж үзэлгүй, тунгаан бодсоор байгаад ойлгодог хүн ховор байх. Би бол хана мөргөж байж л ойлгодог хүн.

-Ингээд “Өөрийгөө олох” тухай сэдэв рүү яриа хэлбийхэд хариултууд дандаа л ижил байдаг. “Болоогүй ээ, үхэн үхтлээ л хайна” гэж. Гэхдээ таны хариулт өөр байх юм шиг. Учир нь, нэг тийм төлөвшлөө олчихсон хүн шиг харагддаг?

-Энэ их хэцүү байх аа. Хүн ер нь өөрийгөө олдог юм уу. Цаг хором бүрд хүний бодол санаа өөрчлөгдөж, хувьсаж байгаа. Одоо хоёул ярилцаж суухад ч миний бодол түмэн янзаар өөрчлөгдөж байгаа. Харин аливаад хандах хандлагууд нь төлөвшиж тогтох гэдэг зүйл байдаг шиг байгаа юм.

-Энэ нь өөрийгөө олох гэдгээс тусдаа?

-Харин тийм. Арай өөр. Хүмүүстэй хэрхэн харилцах, аливаад ямар байр суурь баримтлах. Энэ нь уншсан мэдсэн, үзсэн харснаасаа шалтгаалан тогтдог байх. Гэхдээ бас энэ хэрээр өөрийгөө ойлгохоо больж эхэлдэг. Заримдаа огт юм мэдэхгүй байх ёстой ч юм шиг, зөнгөөрөө явж байх нь дээр ч юм шиг. Би бол өөрийгөө их чагнадаг, өөрөө өөртэйгөө ярьдаг төрлийн хүн. Дотроо их бясалгаж боддог. Би энэ нөхцөл байдалд ийм хариу үйлдэл үзүүлж, ийм бодол бодож чадаж байгаа юм бол ер нь ямар хүн юм бэ гэж. Тэгээд байх тусам төлөвшиж эхэлдэг шиг. Ялангуяа “Би муухай, муу хүн юм биш үү” гэдгээ харах тусам засарч эхэлдэг ч юм уу. Гэхдээ би бүх зүйл дээр өөрийгөө буруутгадаггүй. “Овоо ш дээ, хөөрхий амьтан. Би овоо өөрчлөгдчихсөн байна шүү дээ” гэж бодох нь бий. Тэгж урамшуулдаг. Хэтийдтэл өөрийгөө буруутгалгүй, хүлээн зөвшөөрдөг гэх үү. Харин яг би хэн юм бэ гэдгээ одоо ч бодож олоогүй байна.

Би мөрөөдөгч, өөдрөг нэгэн

-Түрүүнд дурдагдсан, “Ханачихвал үүнээсээ илүү гарахгүй зогсоно” гэдэг агуулга  нь таныг цаашид илүү ихийг хийнэ гэж өөртөө хүлээлт үүсгэсэн, үүндээ бэлэн байгаа гэж ойлгогдож байна. Ер нь хэр их адгаж байна?

-Би адгадаггүй, гэхдээ зогсдоггүй. Адгахаар болохоо байчихдаг, миний юм. Бүх юм өөрийн цаг хугацаатай гэж боддог. Өөрийнхөө зөнд итгэдэг. Өдөр бүр өөрийнхөө чадахгүй зүйлийг хийж үзэх юм сан гэж боддог. Өнөөдөр 50 хувьтай хийсэн бол маргааш 51 болтол хийж чадах нь уу гэж оролдож үздэг. Харин яаран сандран хийдэггүй.

-Ажиж, мэдэрч суудаг?

-Тийм. Хийхээсээ өмнө түрүүлээд ойлгочихсон байх хэрэгтэй гэж боддог. Ойлгомжгүй юм руу орно гэдэг аймшигтай. Хүн ойлгоогүй, мэдээгүй зүйл рүүгээ орохоос айдаг шүү дээ. Харин айдастай бол хийж чадахгүй. Нүүр тулж чадахгүй.

-Алдахаас айж байна гэсэн үг үү?

-Тийм биш, ойлгомжгүй зүйл рүү орохоос айж байна гэсэн үг. Алдаа миний дасгалжуулагч. Алдлаа гээд яах юм, юугаа алдах юм. Юугаа ч алдахгүй. Хоёулаа буруу юм ярилцлаа, тэгээд яах юм. Би дараа нь “Ингэж ярих хэрэггүй байж” гэж бодно. Эсвэл чи “Ингэж асуух дэмий байж” гэж бодно. Тэгэхээр энэ эсрэгээрээ оноо болчихдог.

-Ирээдүйд хийж бүтээх тухай хөндөхөд, таны жүжигчний карьер тогтвортой байх эсэх асуудал хөндөгдөж байна л даа. Арай өргөн хүрээний ажил руу орчхож мэдэхээр?

-Яаж ч магадгүй.

-Хэлж мэдэхгүй байна?

-Хэлж мэдэхгүй ч биш. Зүгээр л яаж ч магадгүй. Мэдэж байгаа ч байж магадгүй.

-Тэгэхээр нэг бодолтой л байгаа байх нь.

-/Инээв/.

-Тэгвэл асуултыг ийм болгоё. Нийгэмд ямар мессеж өгөхийг хүсэх вэ. Өөрөөр хэлбэл уран бүтээлчийн эмзэглэлүүд юу байна вэ?

-Бид нэг нэгнээ шалтгаангүйгээр хайрлаж чаддаг болох шаардлагатай мэт санагддаг шүү. Нийтээрээ хэт хувиа хичээмтгий болчихсон юм шиг. “Хүнийг шалтгаангүйгээр хайрлаач” гэвэл маш олон хүн гайхаж харна. “Юу гэж тэгдэг юм. Ямар нэг хариу байх ёстой биз дээ. Би хайрлавал эргээд намайг хайрлах ёстой. Би үүний тулд энэ хүнийг хайрлах ёстой” гэж бодно. Хэрэв бид нэг нэгнээ шалтгаангүйгээр хайрлаад эхэлбэл амьдрал гайхамшигтай сайхан болно, гайхамшигтай сайхан өөрчлөгдөнө. Би тэгж л боддог. Зүгээр л хүндлэх хэрэгтэй. Бусдын талаар эерүү, зөөлөн бодол бодох хэрэгтэй. Нэг л хүн бусдыг шалтгаангүйгээр хайрлаад эхэлбэл аяндаа бүх хүмүүсийн харилцаа зөөлрөх юм. Хайр бол хамгийн үнэгүй байдаг зүйл шүү дээ.

-Энэ үзэл бодол танд хэзээнээс тогтож эхлэв?

-Магадгүй хүүхэдтэй болсноос хойш.

-Эх үр хоёрын хайр тийм шинжтэй байдгаас улбаатай юм болов уу?

-Тийм ч байж магадгүй. Хүмүүсийг хөндлөнгийн нүдээр харахад л тийм зүйл бодогдоод байдаг. Яагаад ийм харгис болчхов оо. Бүр дэндүү харгис. Яагаад бүгдийг яллаад, өөрөө буруутан байсан ч хамаагүй, илүү их буруутан нь энэ юм гэж хайгаад байгаа юм бэ.

-Харин салбарын хүрээнд эмзэглэдэг асуудал бий юу?

-Яг үнэндээ салбарын эмзэглэл яримааргүй байна аа.

-Эмзэглэл байгаа нь тодорхой ч ярихгүй юм шиг санагдсан.

-Буруушаах тусам сайжирна гэж байдаггүй. Аливаа зүйл өөрөө засагдаад явдаг. Кино салбар хөгжиж байгаа. Хөгжихдөө маш хурдан хөгжиж байгаа. Юм хийж байгаа бол алдаа гарна. Түүнийг заавал онцолж, давтаж ярих шаардлагагүй.

-Жамаараа л?

-Жамаараа явж байгаа. Хүүхэд эхлээд балчир зан л гаргадаг. Явсаар явсаар нас биед хүрнэ, арай учиртай болно гэдэг шиг. Дөнгөж бичиг үсэг сурч байгаа хүүхдийг би “Над шиг бичиж чадахгүй байна” гэж загнаад байж болохгүй шүү дээ.

-Тэгвэл салбарын хөгжил дэх оролцоо ямар байх юм бэ. Ярьж, дуугарах нь бол хэлбэр төдий, төдийлөн ач холбогдолгүй гэж үзэж байна уу?

-Тийм. Оролцох гэж байгаа бол яг дотор нь ороод оролцоод л явах ёстой. Хийгээд л, дагуулаад л. Хөндлөнгөөс харж шүүмжлээд, өөрөө гадна нь, тусдаа байгаа юм шиг яваад байх утгагүй. Яагаад гэвэл би дотор нь байж байгаа, амьдарч байгаа.

-“Дасгалжуулагч”-д тоглосон нь энэ оролцооны жинхэнэ илэрхийлэл юм шиг?

-Би бас тэгж бодож байна.

-Таны мөрөөдлийн тухай асуумаар байна. Бодохоор аз жаргалтай болчихдог мөрөөдлүүд бий юу?

-Мөрөөдөл үү. Жижиг, том олон мөрөөдөл байна.

-Ингээд л болох гэж үү?

-Мөрөөдлөө ярих сонин шүү дээ /Инээв/. Шал дэмий байхгүй юу. Миний мөрөөдөл яривал магадгүй их урт, бас олон янз.

-Тэгвэл хэр мөрөөдөгч вэ?

-Маш их мөрөөдөгч. Маш их өөдрөг хүн. Ер нь болохгүй, бүтэхгүй юм байхгүй л гэж боддог. Аргыг нь олбол болж л таараа гэж боддог хүн.

-Ийм хандлагад хүний амьдралын хэмнэл нөлөөлдөг. Та хэр дэг журамтай өдөр хоногийг өнгөрүүлдэг хүн бэ?

-Дэг журамтай шүү. Согтууруулах ундаа хэрэглэдэггүй. Оройтож унтахгүй байхыг хичээдэг. Өглөө эрт босдог. Бага иддэг, хөдөлгөөн их хийдэг. Тэгээд хүмүүстэй их ярилцдаг. Амаа их том ангайж инээдэг. Тийм төрлийн хүн. Энэ бүх амьдралын хэв маяг хүний сэтгэл зүйд шуудаар нөлөөлдөг. Би сэтгэлээр унадаггүй хүн бол биш шүү дээ. Гэхдээ тэр бүгдийг зарим хүмүүсээс арай хөнгөн давж гардаг. Хүлээн зөвшөөрдөг. Муудалцсан хүнээсээ түрүүлж очоод уучлалт гуйчихдаг, өөрөө өөрийгөө тайвшруулдаг. Дотроо их юм хадгалж явах дургүй. Асуудлуудыг хурдан, хурдан шийддэг. Асуудлууд тодорхой байгаасай гэж хүсдэг. “Ирж явна” гэхгүй, “Тэнд явж байна. 40 минутын дараа ирэх юм шиг байна” гэвэл амар байдаг. Би эрт босдог, бага иддэг, амаа том ангайж инээдэг, түрүүлж уучлалт гуйдаг хүн

Continue Reading

Trending

error: Content is protected !!